Ví dụ thực tế — Trang 11

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) do UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chứng nhận (Điều 48 Nghị định 268/2025/NĐ-CP, thay Nghị định 13/2019 từ 14/10/2025). Điều kiện chung (Điều 49): tạo ra sản phẩm từ kết quả KH&CN sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp, như sáng chế được bảo hộ, chương trình máy tính đã đăng ký quyền tác giả, kết quả nghiên cứu đã nghiệm thu, công nghệ nhận chuyển giao theo hợp đồng đã đăng ký. Điều kiện theo quy mô, tính bình quân 03 năm tài chính: • Nhỏ, siêu nhỏ: chi nghiên cứu, phát triển tối thiểu 2% doanh thu thuần; ít nhất 02 nhân lực KH&CN hoặc thuê 02 chuyên gia; có 01 sản phẩm đang thương mại hóa. • Vừa: chi tối thiểu 2%; bộ phận R&D ít nhất 05 người trình độ đại học; sản phẩm KH&CN chiếm từ 20% doanh thu. • Lớn: chi tối thiểu 2% hoặc 200 tỷ đồng/năm; ít nhất 10 người R&D; sản phẩm chiếm từ 30% doanh thu hoặc 90 tỷ đồng/năm; có xuất khẩu, công nghệ khuyến khích chuyển giao hoặc giải thưởng. Được lợi: 1) Thuế suất TNDN 10% trong 15 năm, miễn thuế 04 năm, giảm 50% trong 09 năm tiếp theo (điểm e khoản 2 Điều 12, khoản 1 Điều 13, khoản 1 Điều 14 Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15). 2) Ưu tiên thuê đất, hạ tầng ở khu công nghiệp, khu công nghệ cao, dùng phòng thí nghiệm chung (khoản 2 Điều 39 Luật 93/2025/QH15).Nguồn: Điều 48, 49 Nghị định 268/2025/NĐ-CP; Điều 12 khoản 2 điểm e, Điều 13 khoản 1, Điều 14 khoản 1 Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15; Điều 39 khoản 2 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15

Có, chủ yếu là miễn thuế khi bán lại phần vốn. 1) Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNCN với cá nhân và miễn thuế TNDN với nhà đầu tư là doanh nghiệp (khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15; khoản 1 Điều 8 và khoản 2 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP). Bình thường, cá nhân chuyển nhượng vốn chịu thuế TNCN 20% trên phần lãi (Điều 13 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15). Không miễn với cổ phiếu công ty đại chúng, tổ chức niêm yết, đăng ký giao dịch; bán cả doanh nghiệp dưới hình thức chuyển nhượng vốn gắn với bất động sản thì nộp thuế như chuyển nhượng bất động sản. 2) Từ 01/7/2026, khoản 19 Điều 4 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 còn miễn thuế cho thu nhập của nhà đầu tư cá nhân từ dự án khởi nghiệp sáng tạo, sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm. Chính phủ quy định chi tiết. Muốn được công nhận là nhà đầu tư cá nhân khởi nghiệp sáng tạo, cần thu nhập chịu thuế từ 01 tỷ đồng/năm trong 02 năm gần nhất, 05 năm kinh nghiệm và đã đầu tư vào ít nhất 02 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong 02 năm gần nhất (Điều 37 Nghị định 268/2025/NĐ-CP).Nguồn: Điều 10 khoản 2 Nghị quyết 198/2025/QH15; Điều 7 khoản 2, Điều 8 khoản 1 Nghị định 20/2026/NĐ-CP; Điều 4 khoản 19, Điều 13 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15; Điều 37 Nghị định 268/2025/NĐ-CP

Từ ngày 01/07/2026 thì không. Luật Xây dựng 135/2025/QH15 thay Luật Xây dựng 50/2014/QH13 và bỏ cơ chế cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức. Theo Điều 88 khoản 6, doanh nghiệp tham gia hoạt động xây dựng tự công khai thông tin về năng lực của mình trên trang thông tin điện tử của Bộ Xây dựng. Chủ đầu tư tham khảo thông tin này khi chọn nhà thầu và tự chịu trách nhiệm về lựa chọn đó (khoản 5). Những gì doanh nghiệp vẫn phải lo: 1) Nhân sự giữ các chức danh chủ nhiệm, chủ trì lập quy hoạch; chủ nhiệm khảo sát; chủ nhiệm, chủ trì thiết kế và thẩm tra thiết kế; giám sát thi công phải có chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng hạng I, II hoặc III phù hợp (Điều 88 khoản 1). 2) Giám đốc quản lý dự án và chỉ huy trưởng công trường không thuộc diện phải có chứng chỉ hành nghề nhưng phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm (khoản 2). 3) Nhà thầu nước ngoài phải có giấy phép hoạt động xây dựng do cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng cấp (khoản 3). 4) Nội dung thông tin năng lực phải công khai do Chính phủ quy định chi tiết (khoản 7). Hợp đồng xây dựng ký trước 01/07/2026 vẫn thực hiện theo Luật 50/2014/QH13 (Điều 95 khoản 7).Nguồn: Điều 88 khoản 1, 2, 3, 5, 6, 7 và Điều 94 khoản 1, 3, Điều 95 khoản 7 Luật Xây dựng 135/2025/QH15 (văn bản hợp nhất 146/2026/VBHN-LQ-VPQH)

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế TNDN 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (khoản 1 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15). Ưu đãi áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025 (khoản 2 Điều 16 Nghị định 20/2026/NĐ-CP). Cách tính theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP: • Thời gian miễn, giảm tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. • Nếu 03 năm đầu kể từ năm có doanh thu mà chưa có thu nhập chịu thuế, thời gian ưu đãi tính từ năm thứ tư. Để được coi là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, Điều 35 Nghị định 268/2025/NĐ-CP yêu cầu: thành lập theo Luật Doanh nghiệp; có dự án đã được quỹ, nhà đầu tư khởi nghiệp sáng tạo đầu tư hoặc cam kết đầu tư, hoặc được trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp hỗ trợ; khả năng tăng trưởng doanh thu tối thiểu 20% trong 02 năm liên tiếp. Nếu startup cũng là doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập (miễn 03 năm theo khoản 4 Điều 10), được chọn mức có lợi nhất và giữ nguyên suốt thời gian ưu đãi (khoản 4 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP).Nguồn: Điều 10 khoản 1, 4 Nghị quyết 198/2025/QH15; Điều 7 khoản 1, 4 và Điều 16 khoản 2 Nghị định 20/2026/NĐ-CP; Điều 35 Nghị định 268/2025/NĐ-CP

Nghị quyết 198/2025/QH15 (hiệu lực từ 17/5/2025) có năm nhóm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa dùng được ngay: 1) Miễn thuế TNDN 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu (khoản 4 Điều 10), áp dụng từ kỳ tính thuế 2025. Theo Điều 7 khoản 3 Nghị định 20/2026/NĐ-CP, không áp dụng cho doanh nghiệp lập ra từ sáp nhập, chia, tách, chuyển đổi loại hình, hoặc khi người đại diện theo pháp luật, người góp vốn nhiều nhất đang giữ vai trò đó ở doanh nghiệp khác hay doanh nghiệp cũ giải thể chưa đủ 12 tháng. 2) Bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026 (khoản 7 Điều 10). 3) Thuê lại đất trong khu, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ được giảm ít nhất 30% tiền thuê trong 05 năm đầu, mức cụ thể do UBND tỉnh quyết định (khoản 6 Điều 7). 4) Gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa dùng ngân sách có giá không quá 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (khoản 1 Điều 11). 5) Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ được dùng miễn phí phần mềm kế toán dùng chung (khoản 3 Điều 12) và học miễn phí khóa quản trị, kế toán, thuế, nhân sự (Điều 11 Nghị định 20/2026/NĐ-CP). Thêm nữa, thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp tối đa 01 lần mỗi năm, trừ khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng (khoản 1, 2 Điều 4).Nguồn: Điều 4 khoản 1, 2; Điều 7 khoản 6; Điều 10 khoản 4, 7; Điều 11 khoản 1; Điều 12 khoản 3 Nghị quyết 198/2025/QH15; Điều 7 khoản 3, Điều 11 Nghị định 20/2026/NĐ-CP

Hợp quy là bắt buộc với hàng thuộc diện quản lý bằng quy chuẩn kỹ thuật. Hợp chuẩn là tự nguyện. 1) Hợp quy. Từ 01/01/2026, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi bởi Luật 78/2025/QH15) chia hàng theo 3 mức rủi ro. Hàng rủi ro trung bình và cao (theo danh mục của các Bộ) phải công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường (Điều 28 khoản 1 điểm d, Điều 34 khoản 2). Rủi ro trung bình được tự đánh giá hoặc thuê tổ chức được công nhận chứng nhận; rủi ro cao phải do tổ chức được chỉ định chứng nhận (Điều 5 khoản 4). Hàng nhập khẩu rủi ro cao còn phải đăng ký kiểm tra chất lượng trên Cổng một cửa quốc gia. 2) Hợp chuẩn. Tiêu chuẩn chỉ để tự nguyện áp dụng (Điều 3 khoản 1 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật). Doanh nghiệp có thể công bố hợp chuẩn dựa trên tự đánh giá hoặc chứng nhận; dấu hợp chuẩn chỉ có khi được chứng nhận (Điều 45). 3) Mọi sản phẩm, kể cả rủi ro thấp, đều phải công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi trên hàng hóa, bao bì, nhãn hoặc tài liệu kèm theo (Điều 23 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa). Hai loại công bố đều làm qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng (Điều 45, 48 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật).Nguồn: Điều 5 khoản 4, Điều 23, Điều 28 khoản 1 điểm d, Điều 34 khoản 2, 3 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi bởi Luật 78/2025/QH15); Điều 3 khoản 1, Điều 45, 48 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật (Văn bản hợp nhất 56/VBHN-VPQH)

Thường được miễn, nhưng chỉ khi thuộc các nhóm tại Điều 16 khoản 9 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 và tái xuất đúng hạn: • Hàng dự hội chợ, triển lãm, sự kiện; máy móc để thử nghiệm, nghiên cứu sản phẩm; máy móc, dụng cụ nghề nghiệp phục vụ công việc có thời hạn hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài. • Hàng tạm nhập để bảo hành, sửa chữa, thay thế. • Phương tiện quay vòng chứa hàng (như container). • Hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, nếu có tổ chức tín dụng bảo lãnh hoặc đã đặt cọc số tiền bằng tiền thuế nhập khẩu. Ngoại lệ hay gặp: máy móc, phương tiện tạm nhập để làm dự án đầu tư, thi công, lắp đặt công trình, phục vụ sản xuất không được miễn. Doanh nghiệp nộp thuế khi tạm nhập; khi tái xuất được hoàn theo giá trị sử dụng còn lại, trừ hàng đi thuê (Điều 19 khoản 1 điểm đ). Hàng kinh doanh tạm nhập, tái xuất được lưu tại Việt Nam tối đa 60 ngày, gia hạn tối đa 2 lần, mỗi lần không quá 30 ngày. Quá hạn phải tái xuất hoặc tiêu hủy; muốn bán vào nội địa thì làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế như hàng thường (Điều 14 khoản 5 Nghị định 292/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 05/09/2026). Hàng này cũng không chịu thuế GTGT (Điều 5 khoản 20 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15).Nguồn: Điều 16 khoản 9, Điều 19 khoản 1 điểm đ Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13; Điều 14 khoản 5 Nghị định 292/2026/NĐ-CP; Điều 5 khoản 20 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15

Khai sai mã HS làm thiếu thuế thì bị phạt theo phần trăm số thuế khai thiếu và phải nộp đủ số thuế đó. Từ 01/07/2026 áp dụng Nghị định 169/2026/NĐ-CP, thay Nghị định 128/2020/NĐ-CP. Mức phạt theo Điều 10 Nghị định 169/2026/NĐ-CP: 1) Phạt 20% số thuế khai thiếu nếu hải quan phát hiện khi làm thủ tục hoặc khi kiểm tra sau thông quan, thanh tra (khoản 3). 2) Phạt 10% nếu doanh nghiệp tự khai bổ sung nhưng muộn: sau khi hải quan thông báo kiểm tra trực tiếp hồ sơ, hoặc sau 60 ngày kể từ ngày thông quan mà chưa có quyết định kiểm tra sau thông quan (khoản 2). 3) Buộc nộp đủ số thuế thiếu (khoản 5). Chỉ xử phạt khi thuế chênh lệch từ 2.000.000 đồng/tờ khai với tổ chức, 500.000 đồng với cá nhân (khoản 6). Nặng hơn nhiều: mặt hàng đã được Bộ Tài chính hoặc hải quan hướng dẫn mã số (văn bản hướng dẫn, kết quả phân tích phân loại, xác định trước mã số, hoặc đã bị ấn định thuế, xử phạt vì khai sai mã đó) mà vẫn khai sai thì bị coi là trốn thuế. Phạt 1 lần số thuế trốn, mỗi tình tiết tăng nặng cộng thêm 0,2 lần, tối đa 3 lần, và buộc nộp đủ thuế (Điều 15 khoản 1 điểm b, khoản 2, khoản 5). Thời hiệu xử phạt là 5 năm (Điều 5 khoản 1).Nguồn: Điều 10 khoản 2, 3, 5, 6; Điều 15 khoản 1 điểm b, khoản 2, 5; Điều 5 khoản 1 Nghị định 169/2026/NĐ-CP