Ví dụ thực tế — Trang 26

Trong 60 ngày kể từ ngày sinh, cha hoặc mẹ phải đăng ký khai sinh cho con; làm đúng hạn thì miễn lệ phí (Điều 15 khoản 1, Điều 11 khoản 1 Luật Hộ tịch 60/2014/QH13). Nơi làm: UBND xã, phường nơi cư trú của cha hoặc mẹ (Điều 13). Nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến đều được (Điều 3 khoản 1 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 07/2025/NĐ-CP). Giấy tờ: 1) Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu. 2) Giấy chứng sinh. Không có thì nộp văn bản của người làm chứng; không có người làm chứng thì làm giấy cam đoan về việc sinh (Điều 16 khoản 1). 3) Xuất trình CCCD, thẻ căn cước, căn cước điện tử hoặc hộ chiếu của người đi khai (Điều 2 khoản 1, 2 Nghị định 123/2015/NĐ-CP đã sửa đổi). Cha mẹ đã đăng ký kết hôn thì chỉ cần ghi thông tin giấy chứng nhận kết hôn vào tờ khai, cán bộ tự tra cứu (Điều 3 khoản 5 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, bổ sung năm 2025). Nhận đủ giấy tờ là cán bộ ghi sổ, lấy số định danh cá nhân cho bé và cấp Giấy khai sinh ngay (Điều 16 khoản 2 Luật Hộ tịch). Sắp thay đổi: từ 01/03/2027, Luật Hộ tịch 03/2026/QH16 cho đăng ký ở bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc nơi cư trú.Nguồn: Điều 11 khoản 1, Điều 13, 15 khoản 1, Điều 16 Luật Hộ tịch 60/2014/QH13; Điều 2 khoản 1, 2 và Điều 3 khoản 1, 5 Nghị định 123/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 07/2025/NĐ-CP); Điều 29 Luật Hộ tịch 03/2026/QH16

Số thuế = diện tích đất tính thuế × giá 1 m² × thuế suất (Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 48/2010/QH12, vẫn đang áp dụng). 1) Giá 1 m² là giá đất do UBND tỉnh quy định theo mục đích sử dụng (Điều 6 khoản 3), tức giá trong bảng giá đất, không phải giá thị trường. 2) Đất ở tính lũy tiến theo hạn mức đất ở của tỉnh (Điều 7 khoản 1): • Trong hạn mức: 0,03% • Vượt không quá 3 lần hạn mức: 0,07% • Vượt trên 3 lần hạn mức: 0,15% Ví dụ: đất ở 150 m², hạn mức 100 m², bảng giá 10 triệu đồng/m². Thuế = 100 × 10 triệu × 0,03% + 50 × 10 triệu × 0,07% = 650.000 đồng/năm. 3) Căn hộ chung cư: diện tích tính thuế bằng diện tích căn hộ nhân hệ số phân bổ (diện tích đất xây tòa nhà chia cho tổng diện tích nhà các hộ), thuế suất 0,03% (Điều 6 khoản 2 điểm b, Điều 7 khoản 3). 4) Đất dùng sai mục đích hoặc chưa sử dụng đúng quy định: 0,15%. Đất lấn, chiếm: 0,2%, không áp dụng hạn mức (Điều 7 khoản 6, 7). Miễn thuế cho đất ở trong hạn mức của hộ nghèo, thương binh hạng 1/4, 2/4, mẹ Việt Nam anh hùng và một số người có công khác (Điều 9). Giảm 50% cho thương binh hạng 3/4, 4/4 và một số trường hợp khác (Điều 10).Nguồn: Điều 6, 7, 9, 10 Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp 48/2010/QH12

Tiền chậm nộp là 0,03% mỗi ngày trên số tiền thuế nộp chậm (Điều 16 khoản 2 điểm a Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2026). Tính ra khoảng 0,9% mỗi tháng, gần 11% một năm. Thời gian tính: liên tục từ ngày liền sau ngày cuối cùng của hạn nộp thuế (hoặc hạn được gia hạn, hạn ghi trong thông báo, quyết định của cơ quan thuế) đến ngày liền trước ngày tiền thuế được nộp vào ngân sách nhà nước (Điều 26 khoản 1 điểm a Nghị định 252/2026/NĐ-CP). Ví dụ: nợ 50 triệu đồng tiền thuế, nộp trễ 40 ngày thì tiền chậm nộp là 50.000.000 x 0,03% x 40 = 600.000 đồng. Ngoài nộp quá hạn, bạn cũng phải nộp tiền chậm nộp khi khai bổ sung làm tăng số thuế phải nộp, khi bị thanh tra, kiểm tra phát hiện khai thiếu, hoặc khi được nộp dần tiền thuế nợ (Điều 16 khoản 1 Luật Quản lý thuế). Cần biết thêm: 1) Bạn tự tính và nộp tiền chậm nộp. Nếu đã nộp tiền thuế mà sau 30 ngày chưa tự xác định, cơ quan thuế sẽ tính và thông báo (Điều 16 khoản 3). 2) Được miễn tiền chậm nộp nếu gặp bất khả kháng, tức bị thiệt hại vật chất do thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ hoặc trường hợp khác theo quy định của Chính phủ (Điều 16 khoản 5, Điều 4 khoản 21).Nguồn: Điều 16 khoản 1, 2, 3, 5 và Điều 4 khoản 21 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Điều 26 khoản 1 điểm a Nghị định 252/2026/NĐ-CP

Thuế thu nhập cá nhân với tiền trúng thưởng là 10% trên phần giá trị giải thưởng vượt 20 triệu đồng mỗi lần trúng (Điều 15 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15). Mức này áp dụng từ 01/07/2026; trước đó ngưỡng chỉ là 10 triệu đồng. Ví dụ: trúng xổ số 100 triệu đồng, thuế là (100 - 20) x 10% = 8 triệu đồng, bạn thực nhận 92 triệu. Trúng từ 20 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế. Cách tính cụ thể theo Điều 58 Nghị định 253/2026/NĐ-CP: 1) Xổ số: ngưỡng 20 triệu tính trên tiền thưởng của 1 vé trong một đợt quay thưởng. 2) Khuyến mại bằng hiện vật như xe máy, điện thoại: quy đổi ra tiền theo giá thị trường lúc nhận thưởng, phần vượt 20 triệu chịu thuế 10%. 3) Một giải nhiều người cùng trúng: chia thu nhập cho từng người nếu có giấy tờ chứng minh; không có thì tính hết cho một người. 4) Trúng nhiều giải trong một cuộc chơi: cộng tổng giá trị các giải để tính thuế. Bạn không phải tự đi nộp: bên trả thưởng (công ty xổ số, đơn vị tổ chức khuyến mại) khấu trừ thuế trước khi trả tiền cho bạn (Điều 67 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Người không cư trú tại Việt Nam cũng chịu 10% trên phần vượt 20 triệu đồng (Điều 26 Luật).Nguồn: Điều 15, Điều 26 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 58, Điều 67 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Từ 19/08/2026 áp dụng Nghị định 330/2026/NĐ-CP. Mức dưới đây cho cá nhân; tổ chức bị phạt gấp đôi (Điều 7 khoản 1). Phạt hành chính: 1) Làm ra, phát tán tin sai sự thật, chưa kiểm chứng, ảnh hưởng quyền lợi của tổ chức, cá nhân: 10 đến 20 triệu đồng (Điều 11 khoản 2 điểm a). 2) Chia sẻ tin sai sự thật, xuyên tạc ảnh hưởng uy tín cơ quan, tổ chức, chính quyền; đăng tin giả mạo ảnh hưởng an ninh, trật tự: 10 đến 20 triệu đồng (Điều 9 khoản 2 điểm d, đ). 3) Lập, quản trị trang, nhóm để đăng các nội dung ở Điều 11: 20 đến 30 triệu đồng (Điều 11 khoản 3). Kèm theo là buộc gỡ bài và buộc đăng cải chính. Xử lý hình sự: • Đưa thông tin trái pháp luật lên mạng, thu lợi bất chính từ 50 triệu, gây thiệt hại từ 100 triệu đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân: phạt tiền 30 đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm; trường hợp nặng tù đến 7 năm (Điều 288 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13). • Bịa đặt, loan truyền điều biết rõ là sai nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự người khác: tội vu khống, phạt tiền 10 đến 50 triệu đồng hoặc tù 3 tháng đến 1 năm (Điều 156 khoản 1).Nguồn: Điều 7 khoản 1, Điều 9 khoản 2, Điều 11 khoản 2, 3 Nghị định 330/2026/NĐ-CP; Điều 156, 288 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13

Có. Cá nhân cư trú phải nộp thuế thu nhập cá nhân cho thu nhập phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (Điều 2 khoản 1 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15). Tiền công khách nước ngoài trả không phải kiều hối được miễn thuế (Điều 25 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Cách tính tùy bạn có đăng ký kinh doanh không: 1) Không đăng ký kinh doanh: tiền thù lao cung cấp dịch vụ được tính là thu nhập từ tiền lương, tiền công (Điều 8 khoản 2 điểm c Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Bạn được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, phần còn lại tính theo biểu lũy tiến 5% đến 35% (Điều 9, 10 Luật). Ví dụ thu nhập 25 triệu/tháng, không có người phụ thuộc: thuế 5% x 9,5 triệu = 475.000 đồng/tháng. 2) Có đăng ký là cá nhân kinh doanh: doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP). Trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng thì chọn nộp 15% trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) hoặc 2% trên phần doanh thu dịch vụ vượt 1 tỷ (Điều 7 khoản 2, 3 Luật). Khách nước ngoài không đăng ký thuế tại Việt Nam thì không khấu trừ giúp bạn, nên bạn tự kê khai, nộp thuế (Điều 67 khoản 5 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Các quy định này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.Nguồn: Điều 2 khoản 1, Điều 7 khoản 2, 3, Điều 9, Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 8 khoản 2 điểm c, Điều 25, Điều 67 khoản 5 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Nghị định 141/2026/NĐ-CP

Không bị phạt nếu bạn thật sự không biết. Cả tội chứa chấp, tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có (Điều 323 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13) lẫn mức phạt hành chính 3 đến 5 triệu đồng (Điều 18 khoản 2 điểm d Nghị định 282/2025/NĐ-CP) đều chỉ áp dụng khi người mua biết rõ tài sản do phạm pháp mà có. Nhưng bạn thường phải trả lại đồ: • Đồ không phải đăng ký như điện thoại, laptop, trang sức: chủ được đòi lại nếu đồ bị lấy cắp, dù bạn mua ngay tình và đã trả tiền (Điều 167 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13). • Xe máy, ô tô và tài sản phải đăng ký khác: chủ cũng được đòi lại (Điều 168). Nếu chủ thật lấy lại, bạn có quyền hủy hợp đồng và đòi người bán bồi thường (Điều 444 khoản 2 Bộ luật Dân sự). Nếu bạn biết hoặc phải biết đồ là của người khác mà vẫn mua thì phải trả lại và mất quyền đòi bồi thường (Điều 444 khoản 3). Biết rõ là đồ do phạm tội mà có mà vẫn mua thì có thể bị phạt tiền 10 đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng đến 3 năm (Điều 323 khoản 1). Nên giữ hóa đơn, tin nhắn, thông tin người bán để chứng minh mình mua ngay tình.Nguồn: Điều 323 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13; Điều 18 khoản 2 điểm d Nghị định 282/2025/NĐ-CP; Điều 167, 168, 444 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13

Lệ phí trước bạ bằng giá tính lệ phí trước bạ (theo Bảng giá do UBND tỉnh ban hành) nhân với tỷ lệ phần trăm. Tỷ lệ hiện hành theo Điều 8 Nghị định 10/2022/NĐ-CP, đã sửa đổi bởi Nghị định 175/2025/NĐ-CP: Ô tô: 1) Ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống (kể cả pick-up chở người), đăng ký lần đầu: 10%. HĐND tỉnh được tăng nhưng không quá 50% mức này, tức tối đa 15%, nên mỗi tỉnh có thể khác nhau. 2) Pick-up chở hàng cabin kép, xe tải VAN từ hai hàng ghế có vách ngăn cố định: bằng 60% mức lần đầu của ô tô con. 3) Ô tô khác (xe tải, xe khách...): 2%. 4) Ô tô nộp lệ phí trước bạ từ lần thứ 2 trở đi (mua lại xe cũ): 2%, áp dụng thống nhất toàn quốc. 5) Ô tô điện chạy pin đăng ký lần đầu: 0% đến hết 28/02/2027 (Nghị định 51/2025/NĐ-CP). Nghị định 202/2026/NĐ-CP kéo dài mức 0% đến hết 31/12/2030, có hiệu lực từ 01/03/2027. Xe máy: • Mức chung 2%. Từ 01/07/2025 đã bỏ mức 5% từng áp cho xe máy ở thành phố, thị xã. • Nộp lệ phí trước bạ từ lần thứ 2 trở đi: 1%. Ví dụ: xe máy có giá tính lệ phí trước bạ 40 triệu đồng thì nộp 800.000 đồng. Ô tô con giá tính lệ phí 700 triệu đồng ở tỉnh áp mức 10% thì nộp 70 triệu đồng.Nguồn: Điều 8 khoản 4, 5 Nghị định 10/2022/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 175/2025/NĐ-CP và Nghị định 51/2025/NĐ-CP); Điều 1, Điều 3 Nghị định 202/2026/NĐ-CP