Ví dụ thực tế — Trang 36

Không bắt buộc ký giấy. Việc làm dưới 1 tháng thì hai bên được giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói, theo khoản 2 Điều 14 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Từ 1 tháng trở lên thì phải ký bằng văn bản hoặc hợp đồng điện tử, mỗi bên giữ 1 bản (khoản 1 Điều 14). Có 3 trường hợp dù dưới 1 tháng vẫn phải ký văn bản: 1) Nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi ủy quyền cho một người trong nhóm ký hợp đồng thay cả nhóm, áp dụng cho việc theo mùa vụ hoặc việc có thời hạn dưới 12 tháng. (khoản 2 Điều 18). 2) Thuê người chưa đủ 15 tuổi: ký văn bản với cả người đó và người đại diện theo pháp luật của họ (điểm a khoản 1 Điều 145). 3) Thuê người giúp việc gia đình (khoản 1 Điều 162). Thỏa thuận miệng vẫn là hợp đồng lao động. Khoản 1 Điều 13 nói rõ: dù gọi bằng tên khác, có việc làm, có trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn là hợp đồng lao động. Bạn nên nhắn tin xác nhận công việc, mức lương và số ngày làm để có bằng chứng nếu bị quỵt lương. Về bảo hiểm: Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 chỉ bắt buộc đóng BHXH với hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên (điểm a khoản 1 Điều 2), nên việc dưới 1 tháng không thuộc diện bắt buộc đóng.Nguồn: Điều 13, Điều 14, khoản 2 Điều 18, điểm a khoản 1 Điều 145, khoản 1 Điều 162 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15

Bị trừ hết 12 điểm thì bạn không được lái xe theo giấy phép lái xe đó nữa. Sau ít nhất 06 tháng kể từ ngày bị trừ hết điểm, bạn được dự kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ do Cảnh sát giao thông tổ chức; đạt yêu cầu thì được phục hồi đủ 12 điểm (Điều 58 khoản 3 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15). Nếu vẫn lái xe khi bằng đã hết điểm, bạn bị phạt như người không có giấy phép lái xe (Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP): • Xe máy đến 125 cm3: 2 đến 4 triệu đồng (khoản 5 điểm a). • Mô tô trên 125 cm3, mô tô ba bánh: 6 đến 8 triệu đồng (khoản 7 điểm b). • Ô tô: 18 đến 20 triệu đồng (khoản 9 điểm b). Nếu chưa bị trừ hết điểm: trong 12 tháng kể từ lần bị trừ điểm gần nhất mà không bị trừ thêm điểm nào, bằng được phục hồi đủ 12 điểm (Điều 58 khoản 2 Luật 36/2024). Việc này tự động trên hệ thống, kể cả với bằng đang bị tước, và được báo qua tài khoản Cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng giao thông (Điều 51 khoản 2 Nghị định 168). Đổi, cấp lại hay nâng hạng bằng vẫn giữ nguyên số điểm cũ (Điều 58 khoản 4 Luật 36/2024).Nguồn: Điều 58 khoản 2, 3, 4 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15; Điều 18 khoản 5 điểm a, khoản 7 điểm b, khoản 9 điểm b, Điều 51 Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Chồng đang đóng BHXH bắt buộc được nghỉ 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Từ 01/7/2026, nếu vợ sinh con thứ hai thì được nghỉ 10 ngày làm việc. Theo khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (điểm c được Luật Dân số 113/2025/QH15 sửa): • 5 ngày làm việc: sinh thường. • 7 ngày làm việc: vợ sinh mổ hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi. • 10 ngày làm việc: vợ sinh đôi hoặc sinh con thứ hai. Sinh ba trở lên thì từ con thứ ba, mỗi con nghỉ thêm 3 ngày làm việc. • 14 ngày làm việc: vợ sinh đôi phải mổ. Sinh ba trở lên phải mổ thì từ con thứ ba, mỗi con thêm 3 ngày. Chồng không cần đóng đủ bao nhiêu tháng, chỉ cần đang tham gia BHXH bắt buộc (điểm g khoản 1 Điều 50). Phải bắt đầu nghỉ trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh. Được chia ra nghỉ nhiều lần, miễn lần cuối cũng bắt đầu trong 60 ngày đó (khoản 3 Điều 53). Tiền: mỗi ngày nghỉ, BHXH trả bằng bình quân tiền lương đóng BHXH 6 tháng gần nhất chia cho 24 (khoản 1, 2 Điều 59). Ví dụ lương đóng BHXH 12 triệu đồng thì mỗi ngày được 500.000 đồng. Nếu vợ không đủ điều kiện nhận trợ cấp một lần khi sinh mà chồng đã đóng BHXH đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh thì chồng được nhận khoản này: 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con (khoản 1, 4 Điều 58), tức 5.060.000 đồng khi con sinh từ tháng 7/2026.Nguồn: Điểm g khoản 1 Điều 50, khoản 2, 3 Điều 53 (điểm c khoản 2 sửa đổi bởi Luật Dân số 113/2025/QH15), Điều 58, 59 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15

Công ty sẽ bị buộc đóng đủ, nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền còn thiếu, bị phạt tiền, nặng thì bị xử lý hình sự. 1) Khi nào là trốn đóng: công ty phải nộp hồ sơ đăng ký BHXH cho người lao động trong 30 ngày (khoản 1 Điều 28 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15). Quá hạn đó thêm 60 ngày mà vẫn không đăng ký, hoặc đăng ký mức lương thấp hơn quy định, hoặc đã bị cơ quan có thẩm quyền đôn đốc mà quá 60 ngày vẫn không nộp tiền thì bị coi là trốn đóng (khoản 1 Điều 39). 2) Biện pháp chung (Điều 40, 41): buộc đóng đủ, nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm hoặc trốn đóng. 3) Phạt tiền theo Điều 44 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026): • Không đăng ký BHXH quá hạn 60 ngày: 6 đến 12 triệu đồng nếu dưới 10 người, cao nhất 70 đến 75 triệu đồng nếu từ 1.000 người trở lên. • Đăng ký lương thấp hơn quy định hoặc không nộp tiền sau khi bị đôn đốc: 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng. Đây là mức cho cá nhân, doanh nghiệp bị phạt gấp đôi (Điều 7). 4) Hình sự: theo khoản 1 Điều 216 Bộ luật Hình sự, người có nghĩa vụ đóng mà gian dối để không đóng từ 6 tháng trở lên, trốn đóng từ 50 triệu đồng hoặc cho từ 10 người lao động trở lên, đã bị phạt hành chính mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền 50 đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù 3 tháng đến 1 năm.Nguồn: Điều 28, 38, 39, 40, 41 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15; Điều 7, 44 Nghị định 283/2026/NĐ-CP; khoản 1 Điều 216 Bộ luật Hình sự

Có. Quá hạn đăng kiểm 1 ngày vẫn bị phạt. Nghị định 168/2024/NĐ-CP chỉ chia hai mức: quá hạn dưới 01 tháng và từ 01 tháng trở lên, không có thời gian ân hạn. Quá hạn dưới 1 tháng: • Người lái không phải chủ xe: phạt 3 đến 4 triệu đồng, trừ 2 điểm giấy phép lái xe (Điều 13 khoản 5 điểm a, khoản 13 điểm a). • Chủ xe đưa xe quá hạn ra đường: cá nhân phạt 4 đến 6 triệu đồng, tổ chức 8 đến 12 triệu đồng (Điều 32 khoản 9 điểm b). Chủ xe trực tiếp lái còn bị trừ 2 điểm (Điều 32 khoản 21 điểm a). Quá hạn từ 1 tháng trở lên: • Người lái không phải chủ xe: phạt 4 đến 6 triệu đồng, trừ 2 điểm (Điều 13 khoản 6 điểm b, khoản 13 điểm a). • Chủ xe: cá nhân phạt 10 đến 12 triệu đồng, tổ chức 20 đến 24 triệu đồng (Điều 32 khoản 11 điểm a); chủ xe trực tiếp lái bị trừ 2 điểm. Khi chủ xe tự lái, Điều 47 khoản 3 điểm b quy định xử theo mức tương ứng ở Điều 32, tức là mức dành cho chủ xe. Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/08/2026) không đổi các mức phạt này.Nguồn: Điều 13 khoản 5 điểm a, khoản 6 điểm b, khoản 13 điểm a; Điều 32 khoản 9 điểm b, khoản 11 điểm a, khoản 21 điểm a; Điều 47 khoản 3 điểm b Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Được. Công ty trả lương không đủ hoặc không đúng hạn thì bạn có quyền nghỉ ngay, không cần báo trước. Căn cứ là điểm b khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Ngoại lệ duy nhất nằm ở khoản 4 Điều 97: vì bất khả kháng mà công ty đã tìm mọi cách vẫn không trả kịp thì được trả chậm, nhưng không quá 30 ngày. Nợ 2 tháng đã vượt mức này nên công ty không dựa vào lý do đó được. Khi nghỉ: 1) Gửi thông báo nghỉ việc bằng văn bản hoặc email, ghi rõ bị nợ lương tháng nào, để có bằng chứng mình nghỉ đúng luật. 2) Đòi đủ tiền: trong 14 ngày làm việc kể từ ngày nghỉ, công ty phải thanh toán hết các khoản liên quan, gồm cả lương còn nợ (khoản 1 Điều 48). 3) Nếu đã làm từ đủ 12 tháng, bạn được trợ cấp thôi việc, mỗi năm làm việc được nửa tháng lương, trừ thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp (Điều 46). Công ty chậm trả lương cũng bị phạt. Theo khoản 2 Điều 23 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026), trả lương không đúng hạn bị phạt 5 đến 10 triệu đồng khi vi phạm với 1 đến 10 người, doanh nghiệp bị phạt gấp đôi (Điều 7), và bị buộc trả đủ lương cộng tiền lãi (điểm a khoản 5 Điều 23).Nguồn: Điểm b khoản 2 Điều 35, khoản 4 Điều 97, Điều 46, khoản 1 Điều 48 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; khoản 2, 5 Điều 23 và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Tài xế ô tô không thắt dây an toàn bị phạt từ 800.000 đến 1 triệu đồng (Điều 6 khoản 3 điểm k Nghị định 168/2024/NĐ-CP). Người ngồi sau, ngồi ghế phụ không thắt dây thì người bị phạt là tài xế, cũng 800.000 đến 1 triệu đồng, với lỗi chở người trên xe ô tô không thắt dây đai an toàn tại vị trí có trang bị dây khi xe đang chạy (Điều 6 khoản 3 điểm l). Nghị định không có mức phạt riêng cho hành khách không thắt dây; Điều 33 về hành khách vi phạm không nhắc tới lỗi này. Cả hai lỗi trên đều không bị trừ điểm giấy phép lái xe. Nghĩa vụ thì thuộc về cả hai người: Điều 10 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15 yêu cầu người lái xe và người được chở trên ô tô phải thắt dây đai an toàn tại những chỗ có trang bị. Với trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét, Nghị định 238/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/08/2026) tách thành hai lỗi: • Cho trẻ ngồi cùng hàng ghế với tài xế (trừ xe chỉ có một hàng ghế): phạt 800.000 đến 1 triệu đồng (khoản 3 điểm m). • Chở trẻ mà không dùng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em: phạt cảnh cáo, không áp dụng với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách (khoản 1a mới bổ sung).Nguồn: Điều 6 khoản 1a, khoản 3 điểm k, l, m Nghị định 168/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP); Điều 10 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 36/2024/QH15

Lao động nữ được nghỉ thai sản 6 tháng, riêng sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng (áp dụng từ 01/7/2026). Trong thời gian nghỉ, bảo hiểm xã hội trả mỗi tháng 100% mức lương bình quân đóng BHXH, cộng thêm một khoản trợ cấp một lần 5.060.000 đồng cho mỗi con. 1) Thời gian nghỉ: theo khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động, đã được sửa bởi Điều 29 Luật Dân số 113/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026), nghỉ 6 tháng, sinh con thứ hai nghỉ 7 tháng, nghỉ trước sinh không quá 2 tháng. Sinh đôi trở lên thì từ con thứ hai, mỗi con thêm 1 tháng. 2) Tiền hằng tháng: khoản 1 Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 tính bằng 100% bình quân tiền lương đóng BHXH của 6 tháng liền trước khi nghỉ. Ví dụ lương đóng BHXH 10 triệu đồng thì nghỉ 6 tháng nhận khoảng 60 triệu đồng. 3) Trợ cấp một lần: bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con (khoản 4 Điều 58). Mức tham chiếu đang bằng lương cơ sở (khoản 13 Điều 141), từ 01/7/2026 là 2.530.000 đồng (Nghị định 161/2026/NĐ-CP), nên mỗi con được 5.060.000 đồng. Điều kiện: đóng BHXH bắt buộc đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh (khoản 2 Điều 50). Nếu đã đóng đủ 12 tháng mà phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ thì chỉ cần đủ 3 tháng (khoản 3 Điều 50).Nguồn: Khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 (sửa đổi bởi Điều 29 Luật Dân số 113/2025/QH15); Điều 50, 58, 59, khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15; Nghị định 161/2026/NĐ-CP