Ví dụ thực tế — Trang 35

Bán nhà đất, người bán nộp thuế thu nhập cá nhân 2% trên giá chuyển nhượng. Ví dụ bán 3 tỷ đồng thì thuế là 60 triệu đồng (Điều 14 khoản 1 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2026). Giá tính thuế: • Là giá ghi trên hợp đồng (Điều 57 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). • Hợp đồng không ghi giá đất hoặc ghi thấp hơn bảng giá đất của tỉnh thì tính theo bảng giá đất (khoản 2). • Đồng sở hữu thì thuế chia theo tỷ lệ sở hữu từng người (khoản 6). Được miễn thuế khi: 1) Chuyển nhượng giữa vợ chồng; cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi với con; cha mẹ chồng với con dâu; cha mẹ vợ với con rể; ông bà với cháu nội, cháu ngoại; anh chị em ruột (Điều 4 khoản 1 Luật 109/2025). 2) Bán nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam, đủ 3 điều kiện: lúc bán chỉ có một nhà ở hoặc một thửa đất ở; đã có sổ ít nhất 183 ngày; bán toàn bộ chứ không bán một phần (Điều 19 khoản 2 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Không áp dụng cho nhà hình thành trong tương lai. Người bán tự kê khai, khai sai bị truy thu và xử phạt. Hạn nộp hồ sơ khai thuế: chậm nhất ngày cuối cùng của thời hạn đăng ký biến động (sang tên) theo pháp luật đất đai (Điều 10 khoản 8 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).Nguồn: Điều 4 khoản 1, 2, Điều 14 khoản 1 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 19, 57 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Điều 10 khoản 8 Nghị định 252/2026/NĐ-CP

Làm 2 công ty thì thường bạn phải tự quyết toán, hạn 30/4 năm sau. Chỉ được ủy quyền cho công ty khi có một nguồn lương theo hợp đồng từ 3 tháng, nguồn còn lại bình quân không quá 15 triệu đồng/tháng và đã bị khấu trừ 10% (Điều 51 khoản 1, 2 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Trong năm: • Nơi ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên khấu trừ theo biểu lũy tiến, kể cả khi bạn ký nhiều nơi. Nơi không ký hoặc ký dưới 3 tháng: mỗi lần trả từ 5 triệu đồng khấu trừ 10% (Điều 50 khoản 2). • Giảm trừ 15,5 triệu cho bản thân chỉ tính ở một nơi. Mỗi người phụ thuộc chỉ đăng ký ở một nơi (Điều 48). Khi quyết toán: 1) Cộng lương cả hai nơi, tính lại thuế cả năm, trừ số đã bị khấu trừ. Hệ thống thuế hỗ trợ tổng hợp thu nhập (Điều 51 khoản 1). 2) Nộp hồ sơ tại cơ quan thuế quản lý nơi trả thu nhập lớn nhất trong năm; hai nơi bằng nhau thì bạn tự chọn (Điều 22 khoản 1 Thông tư 89/2026/TT-BTC). 3) Hạn: ngày cuối cùng của tháng thứ 4 sau khi hết năm, tức 30/4 (Điều 10 khoản 5 điểm c Nghị định 252/2026/NĐ-CP). Nếu số thuế phải nộp ít hơn số đã bị khấu trừ và bạn không đề nghị hoàn hay bù trừ thì không phải quyết toán (Điều 51 khoản 1 điểm a).Nguồn: Điều 48, 50, 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Điều 10 khoản 5 Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Điều 22 khoản 1 Thông tư 89/2026/TT-BTC

Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân do nơi trả thu nhập lập, ghi bạn nhận bao nhiêu và bị trừ bao nhiêu tiền thuế. Công ty bắt buộc phải lập và giao cho bạn, trừ khi bạn đã ủy quyền cho công ty quyết toán thuế thay. Theo Điều 24 Nghị định 254/2026/NĐ-CP (thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP từ 01/7/2026): 1) Khi khấu trừ thuế, nơi trả thu nhập phải lập chứng từ giao cho người nộp thuế (khoản 1). 2) Hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên: lập một chứng từ cho cả năm (khoản 3). 3) Không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng: lập cho từng lần khấu trừ, hoặc gộp một chứng từ cho cả năm nếu bạn yêu cầu (khoản 3). 4) Đã ủy quyền quyết toán: công ty không phải lập (khoản 2). Chứng từ ghi tên, mã số thuế bên trả; mã số thuế hoặc số định danh của bạn; thu nhập, thời điểm trả, bảo hiểm bắt buộc, số thuế đã khấu trừ; ngày lập và chữ ký (Điều 23 khoản 1). Chứng từ điện tử được gửi cho bạn và cho cơ quan thuế ngay trong ngày lập (Điều 29 khoản 3). Khi tự quyết toán, số thuế ghi trên chứng từ được trừ vào số thuế phải nộp cả năm (Điều 51 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).Nguồn: Điều 22, 23, 24, 29 Nghị định 254/2026/NĐ-CP; Điều 51 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Biểu thuế lũy tiến từng phần hiện có 5 bậc, áp dụng cho tiền lương, tiền công từ kỳ tính thuế năm 2026 (Điều 9 và Điều 29 khoản 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15): 1) Đến 10 triệu đồng/tháng (đến 120 triệu/năm): 5% 2) Trên 10 đến 30 triệu/tháng (trên 120 đến 360 triệu/năm): 10% 3) Trên 30 đến 60 triệu/tháng (trên 360 đến 720 triệu/năm): 20% 4) Trên 60 đến 100 triệu/tháng (trên 720 triệu đến 1,2 tỷ/năm): 30% 5) Trên 100 triệu/tháng (trên 1,2 tỷ/năm): 35% "Lũy tiến từng phần" nghĩa là phần thu nhập rơi vào bậc nào chịu thuế suất của bậc đó, không phải cả khoản chịu mức cao nhất (Điều 46 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). Ví dụ thu nhập tính thuế 40 triệu/tháng: • 10 triệu đầu x 5% = 0,5 triệu • 20 triệu tiếp theo x 10% = 2 triệu • 10 triệu còn lại x 20% = 2 triệu Tổng thuế: 4,5 triệu đồng/tháng. Thu nhập tính thuế không phải lương trên hợp đồng, mà là lương, thưởng chịu thuế đã trừ bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu cho bản thân, 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc mỗi tháng (Điều 8 khoản 2, Điều 10). Biểu này chỉ dùng cho tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú. Bán nhà đất (2%) hay trúng thưởng (10% phần vượt 20 triệu) có thuế suất riêng (Điều 14, 15).Nguồn: Điều 8 khoản 2, Điều 9, 10, 14, 15, 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 46 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Nếu không có người phụ thuộc, bạn chỉ phải nộp thuế khi thu nhập từ lương mỗi tháng, sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc, vượt 15,5 triệu đồng. Có người phụ thuộc thì mốc này cao hơn. Từ kỳ tính thuế 2026, giảm trừ gia cảnh là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc (Điều 10 khoản 1 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15). Mốc phải nộp thuế (thu nhập sau bảo hiểm bắt buộc): • Không có người phụ thuộc: trên 15,5 triệu đồng/tháng. • 1 người phụ thuộc: trên 21,7 triệu đồng/tháng. • 2 người phụ thuộc: trên 27,9 triệu đồng/tháng. Phần vượt mốc tính theo biểu lũy tiến, 10 triệu đầu tiên chịu 5% (Điều 9). Ví dụ không có người phụ thuộc, thu nhập sau bảo hiểm 18 triệu: thuế mỗi tháng là (18 - 15,5) x 5% = 125.000 đồng. Lưu ý: • Người phụ thuộc chỉ được tính khi đã đăng ký, mỗi người chỉ tính cho một người nộp thuế (Điều 10 khoản 3 Luật 109/2025; Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). • Không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng: mỗi lần nhận từ 5 triệu đồng trở lên bị khấu trừ trước 10%. Nếu ước cả năm chưa tới mức chịu thuế, bạn làm bản cam kết gửi nơi trả tiền để tạm chưa bị khấu trừ (Điều 50 khoản 2 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).Nguồn: Điều 4 khoản 8, Điều 9, 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 48, 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Năm 2026: lấy thu nhập chịu thuế, trừ bảo hiểm bắt buộc và giảm trừ gia cảnh, phần còn lại tính theo biểu lũy tiến 5 bậc. Đây là cách tính của Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15, áp dụng cho tiền lương từ kỳ tính thuế 2026 (Điều 29 khoản 2). Các bước: 1) Cộng lương, thưởng, phụ cấp chịu thuế trong tháng. Tiền làm đêm, làm thêm giờ trong mức luật cho phép được miễn thuế (Điều 4 khoản 8; Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP). 2) Trừ bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp bạn đóng (Điều 8 khoản 2). 3) Trừ giảm trừ gia cảnh: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký (Điều 10 khoản 1). 4) Phần còn lại tính theo từng bậc (Điều 9): đến 10 triệu 5%; trên 10 đến 30 triệu 10%; trên 30 đến 60 triệu 20%; trên 60 đến 100 triệu 30%; trên 100 triệu 35%. Ví dụ: sau bảo hiểm còn 35 triệu, nuôi 1 con. • Thu nhập tính thuế: 35 - 15,5 - 6,2 = 13,3 triệu. • Thuế: 10 triệu x 5% + 3,3 triệu x 10% = 830.000 đồng/tháng. Công ty khấu trừ số này hằng tháng khi trả lương (Điều 50 khoản 1 Nghị định 253/2026/NĐ-CP), cuối năm quyết toán lại cho cả năm.Nguồn: Điều 4 khoản 8, Điều 8, 9, 10, 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15; Điều 26, 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Nộp online được. Theo Điều 20 khoản 1 Nghị định 118/2021/NĐ-CP, tiền phạt được nộp bằng một trong các cách: 1) Nộp tiền mặt tại Kho bạc Nhà nước hoặc tại ngân hàng thương mại nơi Kho bạc mở tài khoản ghi trong quyết định xử phạt. 2) Chuyển khoản vào tài khoản Kho bạc ghi trong quyết định, qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc dịch vụ thanh toán điện tử của ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán. 3) Riêng lỗi giao thông đường bộ còn nộp được qua dịch vụ bưu chính công ích. Với phạt nguội, công an gửi thông báo mời chủ xe đến trụ sở đơn vị giải quyết (Điều 47 khoản 8 Nghị định 168/2024/NĐ-CP). Số tài khoản nộp tiền ghi trong quyết định xử phạt, nên có quyết định rồi mới nộp. Nếu bạn không cư trú ở nơi vi phạm và chỉ bị phạt tiền, có thể đề nghị nộp bằng chuyển khoản và nhận quyết định qua bưu điện (Điều 20 khoản 2 điểm a Nghị định 118). Hạn nộp là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định (Điều 68 khoản 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính). Quá hạn, mỗi ngày chịu thêm 0,05% số tiền chưa nộp và có thể bị cưỡng chế (Điều 78 khoản 1). Chưa giải quyết xong thì xe có thể bị từ chối đăng kiểm, đăng ký (Điều 47 khoản 11 Nghị định 168).Nguồn: Điều 20 khoản 1, khoản 2 điểm a Nghị định 118/2021/NĐ-CP; Điều 68 khoản 2, Điều 78 khoản 1 Luật Xử lý vi phạm hành chính; Điều 47 khoản 8, 11 Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Có. Nếu bạn đang đóng BHXH bắt buộc và phải nghỉ việc để chữa bệnh (không phải bệnh nghề nghiệp), BHXH trả trợ cấp bằng 75% tiền lương đóng BHXH của tháng liền trước khi nghỉ. Căn cứ là Điều 42 và khoản 2 Điều 45 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025). Cách tính: lấy 75% lương đóng BHXH tháng gần nhất, chia cho 24 ra mức một ngày (khoản 5 Điều 45). Ví dụ lương đóng BHXH 9,6 triệu đồng thì mỗi ngày nghỉ ốm được 300.000 đồng. Số ngày tối đa trong một năm, tính theo ngày làm việc, không kể lễ, tết, ngày nghỉ hằng tuần (khoản 1 Điều 43): • Điều kiện làm việc bình thường: 30 ngày nếu đóng BHXH dưới 15 năm; 40 ngày nếu từ 15 đến dưới 30 năm; 60 ngày nếu từ 30 năm trở lên. • Nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc vùng đặc biệt khó khăn: lần lượt 40, 50 và 70 ngày. Bệnh thuộc danh mục cần chữa trị dài ngày mà hết số ngày trên vẫn phải điều trị thì được hưởng tiếp, mức 50%, 55% hoặc 65% tùy số năm đã đóng (khoản 2 Điều 43, khoản 3 Điều 45). Thủ tục: nộp giấy ra viện (nếu nằm viện) hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (nếu điều trị ngoại trú) cho công ty, chậm nhất 45 ngày kể từ ngày đi làm lại. Công ty có 7 ngày làm việc để nộp lên cơ quan BHXH, cơ quan BHXH giải quyết trong 7 ngày làm việc (Điều 47, 48).Nguồn: Điều 42, 43, 45, 47, 48 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15