Ví dụ thực tế về Dân sự & Hợp đồng — Trang 4

Người quảng cáo sai sự thật — kể cả là người nổi tiếng, hoa hậu, KOL — KHÔNG được miễn trừ trách nhiệm chỉ vì "chỉ nhận quảng cáo hộ." Tùy mức độ, họ có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ; và người tiêu dùng bị thiệt hại do tin vào quảng cáo sai có quyền yêu cầu bồi thường theo pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Về xử lý hành chính: hành vi quảng cáo sai sự thật (quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về công dụng, chất lượng, thành phần... của sản phẩm) là hành vi bị CẤM theo Luật Quảng cáo, và bị xử phạt vi phạm hành chính theo các nghị định về xử phạt trong lĩnh vực quảng cáo — đây là mức xử lý đầu tiên, phổ biến nhất, áp dụng cho cả người quảng cáo lẫn tổ chức, cá nhân có sản phẩm được quảng cáo. Về trách nhiệm HÌNH SỰ — có hai tội danh có thể áp dụng tùy tính chất hành vi: (1) TỘI QUẢNG CÁO GIAN DỐI — Điều 197 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13: "Người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, ĐÃ BỊ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm." Điểm cần lưu ý: tội này thường áp dụng khi người quảng cáo ĐÃ TỪNG bị xử phạt hành chính về hành vi quảng cáo gian dối mà vẫn tiếp tục vi phạm. (2) TỘI LỪA DỐI KHÁCH HÀNG — Điều 198 Bộ luật Hình sự: áp dụng cho người trong việc mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà "cân, đong, đo, đếm, tính gian... hoặc DÙNG THỦ ĐOẠN GIAN DỐI KHÁC" khi thu lợi bất chính từ 5.000.000 đồng trở lên (hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm). Khung nặng hơn (khoản 2: phạt tù từ 1-5 năm) áp dụng khi có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt, hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu trở lên. (3) Trong trường hợp NGHIÊM TRỌNG hơn — nếu người nổi tiếng/KOL cùng tham gia vào việc dựng lên sản phẩm giả, gian dối có hệ thống nhằm chiếm đoạt tiền của người mua, còn có thể liên quan đến tội LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN (Điều 174) hoặc SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ (nếu là thực phẩm/thực phẩm chức năng giả — Điều 193 về hàng giả là thực phẩm). Việc xác định chính xác tội danh thuộc thẩm quyền cơ quan điều tra, dựa trên vai trò cụ thể của người quảng cáo (chỉ đơn thuần đọc kịch bản quảng cáo, hay biết rõ sản phẩm giả/kém chất lượng mà vẫn quảng cáo, hay là người đồng sở hữu/hưởng lợi trực tiếp từ việc bán sản phẩm). Điểm quan trọng về trách nhiệm của người nổi tiếng: việc một người nổi tiếng thừa nhận "tôi chỉ được thuê quảng cáo, không sản xuất sản phẩm" KHÔNG đương nhiên miễn trừ trách nhiệm — nếu họ đưa ra những khẳng định sai sự thật về công dụng sản phẩm (mà mình chưa kiểm chứng, hoặc biết rõ là không đúng), họ vẫn phải chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo đó theo Luật Quảng cáo và có thể bị xử lý hành chính/hình sự tùy mức độ. Về quyền của NGƯỜI TIÊU DÙNG bị thiệt hại: nếu bạn đã mua sản phẩm vì tin vào quảng cáo sai sự thật và bị thiệt hại (mua phải sản phẩm không có công dụng như quảng cáo, hoặc ảnh hưởng sức khỏe), bạn có các quyền theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: (1) yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI; (2) khiếu nại đến cơ quan quản lý (quản lý thị trường, Hội Bảo vệ người tiêu dùng, Sở Công Thương); (3) khởi kiện dân sự đòi bồi thường; (4) tố giác đến cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm (lừa dối khách hàng, hàng giả, lừa đảo). Người tiêu dùng nên làm gì: 1) Thận trọng với quảng cáo của người nổi tiếng — một người nổi tiếng giới thiệu sản phẩm KHÔNG đồng nghĩa sản phẩm đó tốt hoặc đúng như quảng cáo; nên tự tìm hiểu thành phần, giấy phép lưu hành, kiểm nghiệm (đặc biệt với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm) trước khi mua. 2) Nếu đã mua và nghi ngờ bị lừa bởi quảng cáo sai: giữ lại sản phẩm, bao bì, hóa đơn, ảnh chụp/video nội dung quảng cáo — đây là bằng chứng để khiếu nại, tố giác hoặc đòi bồi thường. 3) Nếu sức khỏe bị ảnh hưởng, đi khám và lưu hồ sơ bệnh án, chứng từ điều trị làm căn cứ chứng minh thiệt hại. 4) Gửi khiếu nại đến Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý thị trường, hoặc tố giác đến công an nếu vụ việc có dấu hiệu hình sự; có thể tham vấn luật sư để đánh giá khả năng đòi bồi thường và cách thức thực hiện.Nguồn: Điều 197, Điều 198, Điều 174, Điều 193 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13; Luật Quảng cáo; Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Câu trả lời phụ thuộc HOÀN TOÀN vào MỘT ĐIỀU: ông bà — chủ sở hữu mảnh đất — có THỰC SỰ KÝ hợp đồng thế chấp/bảo lãnh hợp lệ hay không. Chỉ CẦM sổ hồng của người khác đi vay thì KHÔNG đủ để ngân hàng xử lý đất của họ — vì việc thế chấp quyền sử dụng đất có những điều kiện pháp lý rất chặt chẽ. Về nguyên tắc cốt lõi — tài sản thế chấp phải thuộc quyền sở hữu của người thế chấp: khoản 1 Điều 317 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 quy định: "Thế chấp tài sản là việc một bên (bên thế chấp) dùng tài sản THUỘC SỞ HỮU CỦA MÌNH để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ." Và khoản 1 Điều 295 quy định: "Tài sản bảo đảm phải THUỘC QUYỀN SỞ HỮU CỦA BÊN BẢO ĐẢM." Đất là của ông bà — nên chỉ CHÍNH ÔNG BÀ (với tư cách chủ sử dụng đất) mới có quyền đem quyền sử dụng đất đó đi thế chấp, hoặc đứng ra bảo lãnh cho khoản vay của cháu. Người cháu KHÔNG phải chủ sở hữu, nên tự mình không thể dùng đất của ông bà làm tài sản bảo đảm hợp lệ. Về các điều kiện để việc thế chấp đất CÓ HIỆU LỰC: theo Luật Đất đai 31/2024/QH15 và Bộ luật Dân sự, việc thế chấp quyền sử dụng đất phải đáp ứng: (1) có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đất không có tranh chấp, còn thời hạn sử dụng, không bị kê biên (các điều kiện chung tại Luật Đất đai); (2) hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất phải được CÔNG CHỨNG hoặc CHỨNG THỰC theo quy định; (3) phải ĐĂNG KÝ biện pháp bảo đảm — Điều 298 Bộ luật Dân sự quy định biện pháp bảo đảm phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ thời điểm đăng ký (đăng ký thế chấp tại Văn phòng đăng ký đất đai). Nếu THIẾU một trong các điều kiện này — đặc biệt là thiếu chữ ký đồng ý của chính ông bà trong một hợp đồng thế chấp/bảo lãnh được công chứng, đăng ký hợp lệ — thì việc "thế chấp" đó không hợp pháp. Hai kịch bản có thể xảy ra: KỊCH BẢN 1 — Ông bà CÓ ký hợp đồng thế chấp/bảo lãnh hợp lệ: nếu chính ông bà đã tự nguyện ký hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất (hoặc hợp đồng bảo lãnh dùng đất bảo đảm cho khoản vay của cháu), có công chứng và đăng ký đầy đủ, thì đây là giao dịch bảo đảm HỢP PHÁP. Khi cháu vỡ nợ (đến hạn không trả được), Điều 299 Bộ luật Dân sự cho phép ngân hàng XỬ LÝ tài sản bảo đảm — tức là đất của ông bà CÓ THỂ bị phát mãi/kê biên để thu hồi nợ. Trong trường hợp này, ông bà đã tự nguyện chấp nhận rủi ro bằng chính tài sản của mình (bảo lãnh cho cháu theo Điều 335 về bảo lãnh). KỊCH BẢN 2 — Ông bà KHÔNG ký, cháu tự ý dùng sổ hồng: nếu người cháu chỉ MƯỢN/LẤY sổ hồng của ông bà (thậm chí giả mạo chữ ký, hoặc ông bà không hề hay biết, không ký vào hợp đồng thế chấp công chứng), thì việc "thế chấp" này KHÔNG hợp lệ — không đáp ứng điều kiện tài sản bảo đảm phải thuộc quyền sở hữu của bên bảo đảm (Điều 295, 317). Ngân hàng KHÔNG có căn cứ pháp lý để kê biên, phát mãi đất của ông bà. (Nếu có dấu hiệu giả mạo chữ ký, giấy tờ để vay, còn có thể phát sinh trách nhiệm hình sự của người cháu và những người liên quan.) Gia đình nên làm gì: 1) KIỂM TRA NGAY hồ sơ vay tại ngân hàng: yêu cầu (hoặc thông qua ông bà - chủ sở hữu) xem bản hợp đồng thế chấp/bảo lãnh — xác định xem CÓ chữ ký của chính ông bà hay không, hợp đồng có được CÔNG CHỨNG và ĐĂNG KÝ thế chấp tại Văn phòng đăng ký đất đai hay không. Đây là căn cứ quyết định đất có bị xử lý hay không. 2) Nếu ông bà KHÔNG hề ký (cháu tự ý dùng sổ, hoặc chữ ký bị giả mạo): ông bà cần làm đơn phản ánh/khiếu nại đến ngân hàng và cơ quan chức năng, khẳng định không xác lập thế chấp, yêu cầu không xử lý tài sản; nếu nghi ngờ giả mạo chữ ký/giấy tờ, có thể yêu cầu giám định và trình báo công an. 3) Nếu ông bà ĐÃ ký hợp đồng bảo lãnh/thế chấp hợp lệ cho cháu: cần chuẩn bị tinh thần rằng đất có thể bị xử lý theo đúng cam kết — nên chủ động làm việc với ngân hàng để tìm phương án (gia hạn, cơ cấu nợ, hoặc gia đình cùng nhau trả nợ thay) nhằm giữ lại đất, thay vì để bị phát mãi. 4) Nên tham vấn luật sư để được rà soát cụ thể hồ sơ thế chấp, xác định chính xác đất có bị kê biên hợp pháp hay không, và bảo vệ quyền lợi của ông bà — đặc biệt trong trường hợp có dấu hiệu cháu tự ý sử dụng tài sản của ông bà mà không được đồng ý.Nguồn: Điều 295, Điều 298, Điều 299, Điều 317, Điều 335 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13; điều kiện thế chấp quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 31/2024/QH15

Bạn KHÔNG bị xử lý hình sự với mức lãi 5%/tháng — nhưng bạn cũng KHÔNG đòi được toàn bộ số lãi đã thỏa thuận, vì phần lãi vượt quá trần luật định (20%/năm) sẽ không có hiệu lực. Nói cách khác: khoản cho vay vẫn hợp pháp, bạn vẫn đòi được gốc và lãi trong giới hạn cho phép, chỉ là không được hưởng mức lãi "trên trời" như đã thỏa thuận. Việc con nợ kiện ngược tố "cho vay nặng lãi" là để gây áp lực, nhưng ở mức 5%/tháng thì chưa cấu thành tội hình sự. Về trần lãi suất dân sự: khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 quy định: "Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận KHÔNG ĐƯỢC VƯỢT QUÁ 20%/NĂM của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác... Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận VƯỢT QUÁ lãi suất giới hạn... thì mức lãi suất vượt quá KHÔNG CÓ HIỆU LỰC." Mức 5%/tháng = 60%/năm của bạn vượt xa trần 20%/năm — nên phần lãi vượt quá 20%/năm sẽ bị coi là VÔ HIỆU. Khi giải quyết tranh chấp, Tòa án sẽ chỉ công nhận, buộc con nợ trả lãi TỐI ĐA 20%/NĂM (khoảng 1,66%/tháng), phần lãi vượt quá bạn không được đòi. Về việc CÓ hay KHÔNG cấu thành tội hình sự "cho vay lãi nặng" — đây là điểm bạn cần yên tâm: Điều 201 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 quy định tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự chỉ áp dụng khi cho vay với lãi suất GẤP 05 LẦN trở lên mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự (tức gấp 5 lần của 20%/năm = 100%/NĂM, tương đương khoảng 8,33%/tháng trở lên) VÀ thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng trở lên (hoặc đã bị xử phạt hành chính/kết án về hành vi này mà còn vi phạm). Mức lãi 5%/tháng (60%/năm) của bạn tuy vượt trần dân sự 20%/năm, nhưng CHƯA ĐẠT ngưỡng 100%/năm để cấu thành tội hình sự — nên bạn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cho vay lãi nặng. (Lưu ý: nếu bạn cho vay từ 100%/năm trở lên và thu lợi bất chính từ 30 triệu, thì mới có nguy cơ bị xử lý hình sự theo Điều 201.) Về khoản GỐC và bản chất hợp đồng vay: Điều 463 Bộ luật Dân sự quy định hợp đồng vay tài sản là thỏa thuận hợp pháp — việc lãi suất thỏa thuận vượt trần KHÔNG làm cho toàn bộ hợp đồng vay vô hiệu, mà chỉ phần lãi vượt quá không có hiệu lực. Bạn vẫn có đầy đủ quyền đòi lại TOÀN BỘ SỐ TIỀN GỐC 500 triệu đồng, cộng với lãi trong giới hạn 20%/năm. Việc con nợ tố ngược không làm mất quyền đòi nợ hợp pháp của bạn. Về cách ứng xử khôn ngoan khi ra tòa: thay vì cố đòi mức lãi 5%/tháng (chắc chắn không được tòa chấp nhận và dễ khiến tòa đánh giá bạn thiếu thiện chí), bạn nên CHỦ ĐỘNG điều chỉnh yêu cầu khởi kiện về mức lãi hợp pháp (tối đa 20%/năm) ngay từ đầu — điều này giúp vụ kiện được giải quyết nhanh, thuận lợi hơn, và bạn thu hồi được phần lớn quyền lợi hợp pháp (gốc + lãi 20%/năm) một cách chắc chắn. Bạn nên làm gì: 1) Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về khoản vay: giấy vay nợ viết tay, sao kê/biên nhận giao tiền, tin nhắn trao đổi về việc vay và trả — đây là căn cứ để chứng minh có quan hệ vay và số tiền gốc. 2) Khi khởi kiện (hoặc phản tố lại yêu cầu của con nợ), chủ động yêu cầu Tòa án buộc trả GỐC 500 triệu + lãi ở mức HỢP PHÁP tối đa 20%/năm — không cố đòi mức 5%/tháng, tránh bị đánh giá bất lợi. 3) Không lo lắng thái quá về việc bị tố "cho vay nặng lãi" — với mức 5%/tháng, bạn không thuộc diện bị xử lý hình sự theo Điều 201; nhưng nên hợp tác, trung thực với cơ quan chức năng nếu được mời làm việc để làm rõ. 4) Rút kinh nghiệm cho lần sau: khi cho vay, nên thỏa thuận lãi suất KHÔNG vượt quá 20%/năm để bảo đảm toàn bộ tiền lãi đều đòi được hợp pháp, tránh rủi ro mất phần lãi vượt trần và nguy cơ pháp lý. 5) Nên tham vấn luật sư để được hỗ trợ tính toán chính xác số gốc, lãi hợp pháp có thể đòi và soạn hồ sơ khởi kiện/phản tố phù hợp.Nguồn: Điều 463, Điều 468 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13; Điều 201 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13

Quy định về dạy thêm, học thêm hiện nay (Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiệu lực từ 14/02/2025, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT) siết chặt hơn nhiều so với trước — với hai nhóm quy định quan trọng: (1) các trường hợp CẤM/không được dạy thêm, và (2) điều kiện bắt buộc khi tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền. Về câu hỏi quan trọng nhất — giáo viên có được dạy thêm học sinh CHÍNH KHÓA của mình có thu tiền không: KHÔNG. Điều 4 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT quy định các trường hợp KHÔNG được dạy thêm, tổ chức dạy thêm, trong đó: giáo viên đang dạy học tại các nhà trường KHÔNG được dạy thêm NGOÀI nhà trường CÓ THU TIỀN của học sinh đối với chính học sinh mà giáo viên đó ĐANG ĐƯỢC NHÀ TRƯỜNG PHÂN CÔNG DẠY HỌC theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Đây là quy định then chốt nhằm chống tình trạng giáo viên "ép" học sinh chính khóa của mình đi học thêm để thu tiền. Ngoài ra, Điều 4 cũng quy định: KHÔNG tổ chức dạy thêm đối với HỌC SINH TIỂU HỌC (trừ các trường hợp bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn luyện kỹ năng sống); và giáo viên thuộc các trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường (nhưng có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường). Về điều kiện tổ chức dạy thêm NGOÀI nhà trường có thu tiền (Điều 6 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, được sửa đổi bởi Điều 3 Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT): tổ chức hoặc cá nhân tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh (gọi là "cơ sở dạy thêm") phải thực hiện các yêu cầu: (a) ĐĂNG KÝ KINH DOANH theo quy định của pháp luật — tức là không được tổ chức dạy thêm thu tiền một cách tự phát, phải có đăng ký kinh doanh hợp pháp; (b) CÔNG KHAI, cập nhật thường xuyên trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại nơi đặt trụ sở về: các môn học được tổ chức dạy thêm; thời lượng dạy thêm đối với từng môn theo từng khối lớp; địa điểm, hình thức, thời gian tổ chức; DANH SÁCH NGƯỜI DẠY THÊM và MỨC THU TIỀN học thêm — tất cả phải công khai TRƯỚC KHI tuyển sinh. Về việc thu tiền học thêm (Điều 7 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT): đối với dạy thêm ngoài nhà trường, mức thu tiền học thêm do THỎA THUẬN giữa cha mẹ học sinh, học sinh với cơ sở dạy thêm; việc thu, quản lý, sử dụng tiền học thêm thực hiện theo quy định của pháp luật về tài chính, kế toán, thuế. Đối với dạy thêm TRONG nhà trường, có quy định chặt chẽ hơn về nguồn kinh phí và quản lý (không được tùy tiện thu của học sinh). Về trách nhiệm quản lý: các địa phương (UBND cấp tỉnh) đều đã ban hành quy định cụ thể về dạy thêm, học thêm trên địa bàn dựa trên Thông tư 29/2024, giao trách nhiệm cho Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND cấp xã quản lý, thanh tra, kiểm tra và tiếp nhận phản ánh về các trường hợp dạy thêm sai quy định. Người dân có quyền phản ánh nếu phát hiện vi phạm (ví dụ giáo viên ép học sinh chính khóa học thêm, cơ sở dạy thêm không đăng ký kinh doanh...). Phụ huynh, giáo viên, người tổ chức dạy thêm nên biết: 1) PHỤ HUYNH: nếu con bạn bị giáo viên đang dạy chính khóa "gợi ý/ép" đi học thêm có thu tiền lớp của chính giáo viên đó, đây là hành vi VI PHẠM Điều 4 Thông tư 29/2024 — bạn có quyền phản ánh đến ban giám hiệu nhà trường, Phòng/Sở Giáo dục hoặc UBND cấp xã. 2) NGƯỜI MUỐN MỞ LỚP/TRUNG TÂM DẠY THÊM: bắt buộc phải ĐĂNG KÝ KINH DOANH và công khai đầy đủ thông tin (môn học, người dạy, mức thu, thời lượng...) theo Điều 6 trước khi tuyển sinh — tổ chức dạy thêm thu tiền mà không đăng ký kinh doanh là trái quy định, có thể bị xử lý. 3) GIÁO VIÊN đang dạy tại trường: được tham gia dạy thêm ngoài nhà trường, NHƯNG không được dạy thêm có thu tiền đối với chính học sinh mình đang dạy chính khóa, và (nếu là giáo viên trường công lập) không được đứng ra quản lý, điều hành cơ sở dạy thêm. 4) Nên tra cứu thêm QUY ĐỊNH CỦA ĐỊA PHƯƠNG nơi mình sinh sống (mỗi tỉnh, thành có Quyết định riêng về dạy thêm, học thêm dựa trên Thông tư 29/2024) để nắm các yêu cầu, thủ tục cụ thể áp dụng tại địa bàn.Nguồn: Điều 4, Điều 6, Điều 7 Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT)

Đòi được — và đây là điều nhiều người làm nghề xây dựng, thi công hiểu sai: hợp đồng KHÔNG cần có "dấu đỏ" (con dấu doanh nghiệp) mới có giá trị pháp lý. Một hợp đồng ký tay giữa các bên, kèm bảng kê hạng mục có chữ ký, HOÀN TOÀN CÓ HIỆU LỰC và là căn cứ để bạn đòi tiền — vấn đề chỉ là bạn có đủ bằng chứng chứng minh khối lượng công việc đã làm và số tiền còn nợ hay không. Về việc hợp đồng ký tay có giá trị pháp lý: Điều 385 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 định nghĩa "Hợp đồng là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự" — không đòi hỏi phải có con dấu. Điều 119 Bộ luật Dân sự quy định về hình thức giao dịch: "Giao dịch dân sự được thể hiện bằng LỜI NÓI, bằng VĂN BẢN hoặc bằng HÀNH VI CỤ THỂ" — và chỉ những trường hợp LUẬT QUY ĐỊNH phải công chứng, chứng thực, đăng ký mới bắt buộc theo hình thức đó. Hợp đồng thi công, xây dựng cải tạo giữa nhà thầu và chủ nhà KHÔNG thuộc loại bắt buộc phải công chứng hay phải có con dấu — nên một hợp đồng ký tay có chữ ký của hai bên là hợp pháp và có hiệu lực. Về vai trò của con dấu ("dấu đỏ"): con dấu chỉ là công cụ xác nhận của một PHÁP NHÂN (doanh nghiệp, tổ chức). Vì bạn chưa thành lập công ty, bạn giao kết hợp đồng với tư cách CÁ NHÂN — và cá nhân thì xác lập giao dịch bằng CHỮ KÝ, không cần con dấu. Việc bên kia (cơ sở thẩm mỹ) có thể là doanh nghiệp nhưng người đại diện của họ đã ký tay vào hợp đồng/bảng kê thì họ vẫn bị ràng buộc bởi thỏa thuận đó (nếu người ký là người có thẩm quyền hoặc được ủy quyền, hoặc doanh nghiệp đã thừa nhận/thực hiện một phần hợp đồng). Về hiệu lực và nghĩa vụ thanh toán: Điều 401 Bộ luật Dân sự quy định "Hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết" và "các bên phải thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết." Đây là một dạng hợp đồng dịch vụ/thi công — Điều 513 quy định bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung ứng; và Điều 360 quy định trách nhiệm bồi thường khi vi phạm nghĩa vụ: "Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại." Việc bên kia không thanh toán đủ cho khối lượng công việc bạn đã hoàn thành là hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng — bạn có quyền đòi cả phần tiền còn nợ lẫn (nếu có) tiền lãi chậm trả, bồi thường thiệt hại phát sinh. Điểm mấu chốt QUAN TRỌNG NHẤT của bạn — CHỨNG CỨ: vì không có hợp đồng đóng dấu chỉn chu, khả năng đòi được tiền của bạn phụ thuộc HOÀN TOÀN vào việc chứng minh: (1) hai bên đã có thỏa thuận (hợp đồng ký tay, bảng kê hạng mục có chữ ký); (2) bạn đã thực hiện khối lượng công việc bao nhiêu (biên bản nghiệm thu, ảnh/video hiện trạng công trình trước-trong-sau, nhật ký thi công); (3) số tiền đã được thanh toán và số còn nợ (sao kê chuyển khoản, biên nhận, tin nhắn trao đổi về việc thanh toán). Càng nhiều bằng chứng khách quan, khả năng thắng càng cao — đây là lý do nên thu thập, củng cố ngay từ bây giờ trước khi khởi kiện. Bạn nên làm gì: 1) Tập hợp toàn bộ chứng cứ: hợp đồng ký tay, bảng kê hạng mục có chữ ký hai bên, biên bản nghiệm thu (nếu có), ảnh/video công trình, sao kê các lần đã nhận tiền, và đặc biệt là toàn bộ tin nhắn/trao đổi (Zalo, tin nhắn) liên quan đến việc chốt khối lượng và thanh toán — những tin nhắn thừa nhận công nợ của bên kia rất có giá trị. 2) Gửi văn bản đòi nợ chính thức (thông báo yêu cầu thanh toán) đến cơ sở thẩm mỹ, nêu rõ số tiền còn nợ và thời hạn thanh toán — vừa để tạo áp lực, vừa làm bằng chứng cho việc bạn đã yêu cầu mà bên kia cố tình không trả. 3) Nếu bên kia vẫn không thanh toán, khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (cơ sở thẩm mỹ) có trụ sở, yêu cầu buộc thanh toán số tiền còn nợ, tiền lãi do chậm trả và bồi thường thiệt hại — hợp đồng ký tay là chứng cứ hợp lệ để nộp kèm đơn khởi kiện. 4) Nên tham vấn luật sư để được hỗ trợ đánh giá bộ chứng cứ, xác định chính xác số tiền có căn cứ đòi, và soạn hồ sơ khởi kiện — với giá trị tranh chấp lớn (liên quan đến gói 3,5 tỷ), việc có luật sư hỗ trợ ngay từ đầu sẽ giúp bảo vệ quyền lợi tốt hơn.Nguồn: Điều 119, Điều 360, Điều 385, Điều 401, Điều 513 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13

Chương trình thưởng tiền của UBND phường Hòa Khánh là một sáng kiến CỦA RIÊNG ĐỊA PHƯƠNG (dùng ngân sách bảo vệ môi trường của phường, không phải trích từ tiền phạt) để khuyến khích người dân tích cực tố giác — nhưng khung xử phạt đối với hành vi đổ rác bậy, và quyền được bảo vệ thông tin của người tố giác vi phạm, đều đã có nền tảng pháp lý chung áp dụng thống nhất trên cả nước, không chỉ riêng Đà Nẵng. Về mức phạt đối với hành vi đổ rác thải sinh hoạt không đúng nơi quy định: Điều 25 Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, với các mức phạt tăng dần theo tính chất, khối lượng vi phạm — từ mức thấp (100.000-150.000 đồng cho hành vi vứt đầu, mẩu thuốc lá không đúng nơi quy định) đến các mức CAO HƠN ĐÁNG KỂ cho hành vi vứt, thải rác thải sinh hoạt, chất thải rắn ra vỉa hè, đường phố, hệ thống thoát nước, ao hồ, kênh rạch hoặc khu vực công cộng khác — với hành vi đổ, vứt rác thải sinh hoạt trên vỉa hè, đường phố hoặc vào hệ thống thoát nước đô thị, hệ thống thoát nước mặt trong khu vực đô thị, mức phạt có thể lên tới HÀNG TRIỆU ĐỒNG tùy khối lượng, mức độ vi phạm cụ thể — đây là lý do việc phát hiện, tố giác kịp thời có ý nghĩa thực tế, không chỉ mang tính hình thức. Về việc BẢO MẬT THÔNG TIN người tố giác — đây là điểm người dân thường lo ngại nhất khi cân nhắc có nên báo tin hay không: pháp luật về xử lý vi phạm hành chính nói chung, và các quy định chuyên ngành về bảo vệ môi trường, đều ghi nhận trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận thông tin phải BẢO VỆ, GIỮ BÍ MẬT thông tin, danh tính của người cung cấp tin nếu có yêu cầu — đây không phải là một "đặc quyền" riêng của chương trình phường Hòa Khánh, mà là nguyên tắc chung áp dụng cho mọi cơ quan hành chính khi tiếp nhận phản ánh, tố giác vi phạm từ người dân, đặc biệt khi việc tiết lộ danh tính có thể gây rủi ro an toàn cho người cung cấp tin (bị trả thù, gây khó dễ từ người vi phạm). Về chương trình khen thưởng cụ thể của phường Hòa Khánh (Đà Nẵng): đây là một chính sách MANG TÍNH ĐỊA PHƯƠNG, sử dụng ngân sách hoạt động bảo vệ môi trường của phường (không phải trích từ tiền phạt thu được, theo thông tin đã nêu) để trả 1 triệu đồng cho mỗi tin báo hợp lệ, giúp xác định được người vi phạm và xử lý thành công — kèm quy trình xử lý khá nhanh: xác minh trong 4 giờ với vi phạm đang diễn ra, hoặc 1 ngày làm việc với các trường hợp khác; thanh toán trong 5 ngày làm việc qua chuyển khoản hoặc tiền mặt theo lựa chọn của người báo tin. ĐÂY LÀ MÔ HÌNH CỦA RIÊNG ĐỊA PHƯƠNG — người dân ở các tỉnh, thành khác KHÔNG mặc nhiên được hưởng khoản thưởng 1 triệu đồng này, cần kiểm tra xem địa phương mình có chương trình tương tự hay không (nhiều tỉnh, thành phố khác cũng đã và đang triển khai các chương trình khen thưởng tương tự theo chủ trương chung về tăng cường xử lý vi phạm môi trường, nhưng mức thưởng, quy trình cụ thể có thể khác nhau). Người dân nên biết: 1) Việc phát hiện, ghi lại bằng chứng (ảnh, video có thời gian, địa điểm rõ ràng) hành vi đổ rác thải không đúng nơi quy định và báo cho UBND cấp xã/phường hoặc cơ quan môi trường địa phương là quyền và có thể là trách nhiệm công dân, được pháp luật bảo vệ về mặt bảo mật thông tin nếu có yêu cầu. 2) Nếu địa phương nơi mình sinh sống chưa có chương trình khen thưởng bằng tiền như Đà Nẵng, việc báo tin vẫn có giá trị — góp phần giúp cơ quan chức năng xử lý vi phạm, giữ gìn vệ sinh môi trường chung, dù không nhận được khoản thưởng tài chính. 3) Khi báo tin, nên cung cấp thông tin càng cụ thể càng tốt (thời gian, địa điểm, hình ảnh/video, biển số phương tiện nếu có) để tăng khả năng xác minh, xử lý thành công — đồng thời chủ động yêu cầu được bảo mật danh tính nếu lo ngại về an toàn cá nhân. 4) Nếu chính bạn bị xử phạt vì hành vi đổ rác không đúng quy định, có quyền yêu cầu cơ quan xử phạt giải thích rõ căn cứ, mức phạt cụ thể áp dụng theo đúng khung tại Nghị định 45/2022/NĐ-CP (hoặc văn bản sửa đổi, thay thế nếu có tại thời điểm xử phạt), và có quyền khiếu nại nếu cho rằng việc xử phạt không đúng quy định.Nguồn: Điều 25 Nghị định 45/2022/NĐ-CP

Đúng — Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/04/2026, có hiệu lực từ 01/09/2026, là văn bản đầu tiên (thay thế/cập nhật khung pháp lý hiện hành về quyền tiếp cận thông tin) quy định CHI TIẾT quyền của công dân trong việc tiếp cận thông tin do cơ quan nhà nước nắm giữ — đây là một quyền HIẾN ĐỊNH quan trọng (Điều 25 Hiến pháp ghi nhận công dân có quyền tiếp cận thông tin), và luật này cụ thể hóa cách thực hiện quyền đó trong thực tế. Về bản chất quyền tiếp cận thông tin: đây KHÔNG PHẢI là quyền được đòi hỏi "bất kỳ thông tin nào" một cách tuyệt đối — luật xây dựng theo nguyên tắc: THÔNG TIN DO CƠ QUAN NHÀ NƯỚC NẮM GIỮ về nguyên tắc PHẢI ĐƯỢC CÔNG KHAI hoặc CUNG CẤP theo yêu cầu, TRỪ những loại thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân/gia đình được luật bảo vệ riêng, hoặc các trường hợp hạn chế khác được luật quy định cụ thể. Đây là sự đảo ngược nguyên tắc so với tư duy truyền thống "mặc định không công khai trừ khi được phép" — chuyển sang "mặc định công khai, hạn chế là ngoại lệ phải có căn cứ rõ ràng." Về hai cơ chế tiếp cận thông tin: luật thường quy định hai con đường song song: (1) THÔNG TIN CHỦ ĐỘNG CÔNG KHAI — cơ quan nhà nước có trách nhiệm tự mình công bố rộng rãi một số loại thông tin nhất định (văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch, thủ tục hành chính, ngân sách, thông tin về tổ chức bộ máy...) mà không cần người dân phải yêu cầu, thường qua cổng thông tin điện tử, niêm yết công khai; (2) THÔNG TIN CUNG CẤP THEO YÊU CẦU — công dân có quyền làm đơn yêu cầu cơ quan nhà nước cung cấp một thông tin cụ thể mà cơ quan đó đang nắm giữ, và cơ quan phải trả lời trong thời hạn luật định, hoặc từ chối bằng văn bản có nêu rõ lý do nếu thuộc trường hợp được phép từ chối. Về đối tượng có quyền yêu cầu: về nguyên tắc, đây là quyền của CÔNG DÂN VIỆT NAM — người dân có thể tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp gửi yêu cầu cung cấp thông tin đến đúng cơ quan nhà nước đang nắm giữ thông tin đó (không phải cơ quan bất kỳ), và về nguyên tắc không cần phải giải trình lý do tại sao mình cần thông tin đó (trừ một số trường hợp đặc thù). Về trách nhiệm của cơ quan nhà nước: cơ quan nhận được yêu cầu phải xem xét, phản hồi trong một thời hạn cụ thể do luật quy định — nếu từ chối cung cấp, phải nêu rõ căn cứ pháp lý cụ thể (thông tin đó thuộc diện bí mật nhà nước, hay lý do gì khác được luật cho phép), không được từ chối một cách tùy tiện, không có căn cứ. Ý nghĩa thực tế đối với người dân: đây là công cụ pháp lý QUAN TRỌNG để người dân giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước — ví dụ: yêu cầu cung cấp thông tin về quy hoạch sử dụng đất tại khu vực mình sinh sống trước khi quyết định mua bán bất động sản; yêu cầu thông tin về căn cứ, quy trình ra một quyết định hành chính ảnh hưởng đến quyền lợi của mình; yêu cầu thông tin về việc sử dụng ngân sách tại địa phương... Việc có một luật RIÊNG, đầy đủ về vấn đề này giúp người dân có căn cứ pháp lý rõ ràng hơn khi bị cơ quan nhà nước từ chối cung cấp thông tin một cách tùy tiện, mơ hồ như trước đây. Người dân nên biết: 1) Từ 01/09/2026, khi cần thông tin cụ thể do một cơ quan nhà nước nắm giữ (ví dụ về quy hoạch, thủ tục, quyết định hành chính liên quan đến quyền lợi của mình), có thể làm đơn/yêu cầu chính thức gửi đúng cơ quan đó, viện dẫn quyền tiếp cận thông tin theo Luật Tiếp cận thông tin 01/2026/QH16. 2) Nếu bị từ chối cung cấp thông tin mà không có lý do rõ ràng, hợp lý (không thuộc danh mục bí mật nhà nước hay lý do luật cho phép), người dân có quyền khiếu nại theo trình tự do luật quy định — cần theo dõi văn bản hướng dẫn chi tiết (nghị định của Chính phủ) sẽ được ban hành trước khi luật có hiệu lực để nắm rõ trình tự, thủ tục cụ thể. 3) Từ nay đến 01/09/2026, các quy định pháp luật hiện hành về tiếp cận thông tin (nếu có) vẫn tiếp tục áp dụng — người dân chưa cần thay đổi cách thức yêu cầu thông tin ngay lập tức. 4) Nên theo dõi các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết được ban hành trong thời gian tới (đặc biệt về danh mục thông tin chủ động công khai, thời hạn phản hồi yêu cầu, mẫu đơn, trình tự khiếu nại) để sử dụng quyền này hiệu quả nhất khi luật chính thức có hiệu lực.Nguồn: Luật Tiếp cận thông tin 01/2026/QH16

Về nguyên tắc, CÓ — nhà xe nhận nhiệm vụ "thu hộ tiền" khi giao hàng là đang thực hiện một DỊCH VỤ theo thỏa thuận với bạn, và việc để khách lấy hàng đi mà không thu được tiền là nhà xe đã KHÔNG THỰC HIỆN ĐÚNG nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ — trừ khi nhà xe chứng minh được mình đã làm đúng, đủ trách nhiệm cẩn trọng cần thiết mà vẫn bị lừa một cách không thể lường trước. Về bản chất pháp lý của việc "gửi nhà xe thu hộ": đây là một HỢP ĐỒNG DỊCH VỤ theo Điều 513 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 — "Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch vụ." Ở đây, công việc cụ thể mà bạn thuê nhà xe thực hiện là: giao hàng (con chó) VÀ THU TIỀN từ người nhận — đây là một dịch vụ giao hàng thu hộ (COD) khá phổ biến, và "thu tiền" là một phần KHÔNG THỂ TÁCH RỜI của công việc mà nhà xe đã nhận thực hiện, không đơn thuần chỉ là vận chuyển. Về nghĩa vụ của nhà xe với tư cách bên cung ứng dịch vụ: khoản 1 Điều 517 quy định bên cung ứng dịch vụ phải "Thực hiện công việc đúng chất lượng, số lượng, thời hạn, địa điểm và thoả thuận khác" — với dịch vụ thu hộ, điều này có nghĩa: chỉ được giao hàng cho khách SAU KHI đã thu đủ, đúng số tiền theo thỏa thuận (chuyển khoản thành công thực sự, hoặc tiền mặt thật). Nếu nhà xe giao hàng dựa trên một bằng chứng thanh toán GIẢ (ví dụ ảnh chụp màn hình chuyển khoản giả, hoặc tiền giả) mà không xác minh kỹ, đây là lỗi trong quá trình THỰC HIỆN CÔNG VIỆC của nhà xe — không phải rủi ro mà bạn (người bán) phải gánh chịu. Về trách nhiệm bồi thường: khoản 6 Điều 517 quy định bên cung ứng dịch vụ phải "Bồi thường thiệt hại cho bên sử dụng dịch vụ, nếu làm mất, hư hỏng tài liệu, phương tiện được giao" — và nguyên tắc chung tại Điều 360: "Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác." Việc nhà xe để mất cả con chó (hàng hóa) LẪN không thu được tiền là hậu quả trực tiếp từ việc nhà xe không thực hiện đúng, đủ trách nhiệm xác minh trước khi giao hàng — về nguyên tắc, nhà xe phải bồi thường cho bạn. Một điểm cần lưu ý công bằng: nếu nhà xe có thể chứng minh mình ĐÃ THỰC HIỆN ĐẦY ĐỦ, CẨN TRỌNG các bước xác minh thông thường (ví dụ đã kiểm tra tin nhắn báo có từ ngân hàng, gọi điện xác nhận, thực hiện đúng quy trình COD chuẩn của họ) mà vẫn bị lừa bằng thủ đoạn tinh vi hoàn toàn nằm ngoài khả năng phát hiện hợp lý (ví dụ hack hệ thống ngân hàng, hoặc có sự đồng lõa của bên thứ ba không thể lường trước), đây có thể là căn cứ để nhà xe lập luận về việc SỰ KIỆN BẤT KHẢ KHÁNG hoặc lỗi hoàn toàn thuộc về người khác, giảm nhẹ trách nhiệm — nhưng đây là ngoại lệ hẹp, cần chứng minh cụ thể, không phải mặc định. Bạn nên làm gì: 1) Yêu cầu nhà xe cung cấp thông tin cụ thể: họ đã xác minh việc thanh toán bằng cách nào trước khi giao chó (xem tin nhắn ngân hàng thật, hay chỉ tin vào lời nói/ảnh chụp của khách), thông tin về người nhận hàng (tên, số điện thoại, địa chỉ đã đăng ký khi nhận hàng) — đây là cơ sở để đánh giá nhà xe có sơ suất hay không. 2) Yêu cầu nhà xe bồi thường 500.000 đồng theo đúng thỏa thuận dịch vụ thu hộ ban đầu — nếu nhà xe từ chối, có thể gửi văn bản yêu cầu chính thức, nêu rõ căn cứ tại Điều 517, Điều 360 Bộ luật Dân sự. 3) Nếu nhà xe từ chối bồi thường mà không có lý do chính đáng, bạn có quyền khởi kiện dân sự tại Tòa án nhân dân khu vực nơi nhà xe có trụ sở/hoạt động, yêu cầu bồi thường thiệt hại từ việc vi phạm nghĩa vụ hợp đồng dịch vụ — với giá trị tranh chấp nhỏ (500.000 đồng), có thể cân nhắc thủ tục rút gọn nếu đủ điều kiện theo Bộ luật Tố tụng dân sự. 4) Đồng thời, nếu nghi ngờ có hành vi lừa đảo có chủ đích của người nhận hàng (dùng bằng chứng thanh toán giả để chiếm đoạt tài sản), bạn hoặc nhà xe có thể trình báo công an để được xem xét xử lý hình sự đối với người đã thực hiện hành vi lừa đảo, độc lập với việc đòi bồi thường dân sự từ nhà xe.Nguồn: Điều 360, Điều 513, Điều 517 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13