Chế độ thai sản: điều kiện hưởng và được nghỉ sinh con bao lâu? (Cập nhật 2026)

Lao động nữ được hưởng chế độ thai sản khi đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ 06 tháng trong 12 tháng liền kề trước khi sinh, và được nghỉ sinh con 06 tháng. Chồng đang tham gia BHXH bắt buộc cũng được nghỉ khi vợ sinh. Căn cứ là Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/07/2025) và Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. 1) ĐIỀU KIỆN HƯỞNG CHẾ ĐỘ THAI SẢN Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 quy định đối tượng và điều kiện. Về điều kiện đóng (khoản 2): lao động nữ sinh con... "phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con" hoặc nhận con (mang thai hộ)/nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi. Một số trường hợp đặc biệt: lao động nữ đã đóng đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh thì chỉ cần đóng "từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con" (khoản 3); trường hợp phải nghỉ việc điều trị vô sinh thì đóng đủ 06 tháng trong 24 tháng liền kề (khoản 5). 2) THỜI GIAN NGHỈ SINH CON: 06 THÁNG Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 dẫn chiếu thời gian nghỉ theo Bộ luật Lao động. Cụ thể, khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 quy định: "Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng. Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 02 trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng." Lao động nữ có thể trở lại làm việc khi đã nghỉ ít nhất 04 tháng (khoản 4 Điều 139 Bộ luật Lao động) nếu có nhu cầu, có xác nhận đủ sức khỏe và được người sử dụng lao động đồng ý - khi đó vừa hưởng lương vừa tiếp tục hưởng trợ cấp thai sản. 3) CHỒNG NGHỈ KHI VỢ SINH CON Khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15: lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ: "a) 05 ngày làm việc; b) 07 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi;… c)… vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày làm việc…" (sinh ba trở lên hoặc sinh đôi phải phẫu thuật thì nghỉ dài hơn theo quy định). 4) CÁC KHOẢN ĐƯỢC HƯỞNG Ngoài thời gian nghỉ, người hưởng chế độ thai sản được trợ cấp thai sản (tính theo mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH) và trợ cấp một lần khi sinh con theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Trong thời gian nghỉ thai sản, người lao động vẫn được tính là thời gian đóng BHXH theo quy định. BẠN NÊN LÀM GÌ 1) Kiểm tra quá trình đóng BHXH của mình: đã đủ 06 tháng trong 12 tháng liền kề trước khi sinh chưa (hoặc thuộc trường hợp đặc biệt đủ 03 tháng). 2) Chuẩn bị hồ sơ hưởng chế độ thai sản (giấy khai sinh/giấy chứng sinh của con và giấy tờ theo quy định) nộp cho người sử dụng lao động để chuyển cơ quan BHXH. 3) Chồng đang đóng BHXH bắt buộc: làm thủ tục nghỉ và hưởng chế độ khi vợ sinh trong thời hạn quy định. 4) Nếu doanh nghiệp không giải quyết hoặc có vướng mắc, liên hệ cơ quan Bảo hiểm xã hội nơi tham gia để được hướng dẫn. Lưu ý: Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025 (thay Luật BHXH 2014), nên các quy định về điều kiện, mức hưởng áp dụng theo luật mới; hãy đối chiếu văn bản hướng dẫn hiện hành khi tính mức cụ thể.Nguồn: Điều 50, 53 Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15; khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14