Bị cho nghỉ việc, sa thải trái pháp luật thì người lao động được bồi thường những gì?

Nếu người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động TRÁI PHÁP LUẬT, họ phải nhận bạn trở lại làm việc, trả lương và bảo hiểm cho những ngày bạn không được làm việc, cộng bồi thường ít nhất 02 tháng lương. Căn cứ là Điều 41 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14. Dưới đây là quyền lợi cụ thể và cách xác định thế nào là trái luật. 1) KHI NÀO CÔNG TY ĐƯỢC ĐƠN PHƯƠNG CHẤM DỨT / SA THẢI Đơn phương chấm dứt hợp đồng (Điều 36 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14): người sử dụng lao động chỉ được đơn phương chấm dứt trong các trường hợp luật định như: người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc; ốm đau, tai nạn điều trị dài ngày (12 tháng với hợp đồng không xác định thời hạn, 06 tháng với hợp đồng 12-36 tháng) mà chưa hồi phục; do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh; tự ý bỏ việc từ 05 ngày làm việc liên tục không lý do chính đáng; đủ tuổi nghỉ hưu; cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết. Và phải BÁO TRƯỚC (khoản 2 Điều 36): ít nhất 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn; ít nhất 30 ngày với hợp đồng 12-36 tháng; ít nhất 03 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng. Sa thải (Điều 125 Bộ luật Lao động) là hình thức kỷ luật, chỉ áp dụng trong 4 nhóm: trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, dùng ma túy tại nơi làm việc; tiết lộ bí mật kinh doanh/công nghệ, xâm phạm sở hữu trí tuệ gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc theo nội quy; tái phạm khi đang bị kỷ luật kéo dài nâng lương/cách chức; tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong 365 ngày không lý do chính đáng. Nếu cho nghỉ ngoài các căn cứ trên, sai trình tự/thủ tục, hoặc không báo trước đúng hạn thì thường là chấm dứt TRÁI PHÁP LUẬT. 2) QUYỀN LỢI KHI BỊ CHẤM DỨT TRÁI PHÁP LUẬT Điều 41 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 quy định nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi đơn phương chấm dứt trái pháp luật: "1. Phải nhận người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết; phải trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc và phải trả thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động." Nếu vi phạm thời hạn báo trước thì phải trả thêm một khoản tương ứng tiền lương những ngày không báo trước. "2. Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc thì ngoài khoản tiền phải trả quy định tại khoản 1… người sử dụng lao động phải trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 46… để chấm dứt hợp đồng lao động." "3. Trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại… và người lao động đồng ý thì ngoài khoản tiền… và trợ cấp thôi việc…, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm cho người lao động nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để chấm dứt hợp đồng lao động." Tóm lại bạn có thể được: (a) nhận lại làm việc + truy trả lương, bảo hiểm những ngày nghỉ + ít nhất 2 tháng lương; hoặc (b) nếu không muốn quay lại: các khoản trên + trợ cấp thôi việc; hoặc (c) nếu công ty không muốn nhận lại và bạn đồng ý: các khoản trên + trợ cấp thôi việc + khoản bồi thường thêm ít nhất 2 tháng lương do hai bên thỏa thuận. 3) TRỢ CẤP THÔI VIỆC Điều 46 Bộ luật Lao động: mỗi năm làm việc được trợ cấp một nửa tháng tiền lương, tính cho thời gian làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên; tiền lương tính trợ cấp là bình quân 06 tháng liền kề trước khi thôi việc. Lưu ý thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp không tính vào trợ cấp thôi việc. BẠN NÊN LÀM GÌ 1) Thu thập chứng cứ: hợp đồng lao động, quyết định cho nghỉ/sa thải, nội quy lao động, biên bản xử lý kỷ luật (nếu có), bảng lương - để chứng minh việc chấm dứt là trái luật (sai căn cứ, sai thủ tục, không báo trước). 2) Khiếu nại nội bộ / đối thoại với công ty; yêu cầu nhận lại làm việc và bồi thường theo Điều 41. 3) Hòa giải: yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân. 4) Nếu không giải quyết được: khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu nhận lại làm việc và bồi thường; tranh chấp về xử lý kỷ luật sa thải có thể khởi kiện thẳng ra Tòa. 5) Tham vấn công đoàn hoặc luật sư lao động để chuẩn bị hồ sơ và tính đúng, đủ các khoản được bồi thường.Nguồn: Điều 36, 41, 46, 125 Bộ luật Lao động 45/2019/QH14