Xây nhà trên đất nông nghiệp bị phạt thế nào?

Xây nhà trên đất nông nghiệp khi chưa được phép chuyển sang đất ở là tự ý chuyển mục đích sử dụng đất (khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024). Mức phạt với cá nhân theo Nghị định 123/2024/NĐ-CP: 1) Đất nông nghiệp không phải đất lúa, đất rừng, ở xã (khoản 2 Điều 10): • Dưới 100 m²: 10 – 20 triệu đồng; • 100 đến dưới 300 m²: 20 – 30 triệu; • 300 đến dưới 500 m²: 30 – 50 triệu; • 500 đến dưới 1.000 m²: 50 – 100 triệu; • Từ 1.000 m² trở lên: 100 – 150 triệu. 2) Đất trồng lúa ở xã (khoản 3 Điều 8) phạt nặng hơn: từ 20 – 30 triệu (dưới 100 m²) đến 150 – 200 triệu (từ 1.000 m² trở lên). 3) Ở phường, mức phạt gấp đôi (khoản 4 Điều 8, khoản 3 Điều 10). Tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi cá nhân (khoản 2 Điều 5). Riêng Hà Nội, Nghị quyết 09/2025/NQ-HĐND áp mức gấp đôi mức của Nghị định 123 cho các hành vi này. Ngoài tiền phạt, người vi phạm bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, tức thường phải tháo dỡ nhà, và phải nộp lại số lợi bất hợp pháp. Ngoại lệ là vi phạm từ trước 01/07/2014 thuộc khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai. Nghị định 281/2026/NĐ-CP (hiệu lực 31/08/2026) sửa Nghị định 123 nhưng giữ nguyên các mức phạt này.Nguồn: Điều 5 khoản 2, Điều 8 khoản 3, 4, 5, Điều 10 khoản 2, 3, 4 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 281/2026/NĐ-CP); Điều 121 khoản 1 Luật Đất đai 31/2024/QH15