Muốn làm người giám hộ cho cô ruột bị tai biến mất năng lực hành vi dân sự, thủ tục có phức tạp không?

Điều đầu tiên cần xác định: bạn (cháu) KHÔNG PHẢI là người đầu tiên trong danh sách "giám hộ đương nhiên" theo luật — chỉ khi cô của bạn không có những người thân gần hơn đủ điều kiện làm giám hộ, bạn mới có thể được UBND cấp xã cử làm giám hộ. Vì vậy bước đầu tiên là xác định rõ hoàn cảnh gia đình cô, sau đó thủ tục sẽ khá đơn giản nếu không có tranh chấp. Về thứ tự người giám hộ đương nhiên: Điều 53 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 quy định rõ: (1) nếu cô có chồng, chồng là người giám hộ; (2) nếu người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ/chồng/con, hoặc có mà vợ/chồng/con đều không đủ điều kiện, thì CHA, MẸ là người giám hộ. Chỉ khi cô của bạn KHÔNG CÓ chồng, không có con, và cha mẹ cô cũng đã mất hoặc không đủ điều kiện (ví dụ đã già yếu, cũng mất năng lực hành vi, hoặc đã mất), thì mới KHÔNG CÒN người giám hộ đương nhiên theo luật. Về trường hợp không có người giám hộ đương nhiên — đây là lúc thủ tục dành cho bạn: khoản 1 Điều 54 quy định: "Trường hợp người... mất năng lực hành vi dân sự không có người giám hộ đương nhiên theo quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Bộ luật này thì ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ nơi cư trú của người được giám hộ có trách nhiệm CỬ NGƯỜI GIÁM HỘ." Đây chính là con đường để bạn (cháu ruột) trở thành người giám hộ hợp pháp — bạn nộp đơn đề nghị tại UBND cấp xã nơi cô bạn cư trú, và nếu không có tranh chấp giữa những người thân khác về việc ai sẽ làm giám hộ, UBND xã có thể cử bạn. Về trường hợp có tranh chấp: nếu trong gia đình có nhiều người cùng muốn làm giám hộ hoặc có ý kiến khác nhau, khoản 1 Điều 54 quy định TÒA ÁN sẽ là người chỉ định — thủ tục lúc này sẽ phức tạp và mất thời gian hơn nhiều so với việc chỉ cần UBND xã cử. Về điều kiện để được làm người giám hộ: bạn cần đáp ứng các điều kiện chung của cá nhân làm giám hộ (có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có tư cách đạo đức tốt, có điều kiện cần thiết để thực hiện quyền, nghĩa vụ của người giám hộ) — với tư cách cháu ruột, chăm sóc cô bị tai biến, thông thường không có vướng mắc gì đặc biệt nếu bạn thực sự có điều kiện thời gian, tài chính để chăm sóc. Về việc đăng ký: khoản 3 Điều 46 quy định việc giám hộ PHẢI ĐƯỢC ĐĂNG KÝ tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo pháp luật hộ tịch (tức UBND cấp xã, theo thủ tục "đăng ký giám hộ" quy định trong Luật Hộ tịch) — đây là bước hành chính cuối cùng để việc giám hộ có giá trị pháp lý chính thức, được ghi nhận trong hồ sơ hộ tịch. Về trách nhiệm khi làm giám hộ: một khi trở thành người giám hộ, bạn có nghĩa vụ chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cô, và nếu quản lý tài sản của cô thì phải quản lý đúng mục đích, vì lợi ích của người được giám hộ — đồng thời có thể phải chịu sự GIÁM SÁT từ người giám sát việc giám hộ (theo Điều 51, thường là người thân thích khác trong gia đình, hoặc UBND xã nếu không có ai) — đặc biệt nếu việc giám hộ liên quan đến quản lý tài sản của cô, người giám sát phải đăng ký tại UBND cấp xã. Bạn nên làm gì: 1) Xác định rõ hoàn cảnh gia đình của cô: cô có chồng không, có con không, cha mẹ cô còn sống và đủ điều kiện làm giám hộ hay không — đây là bước đầu tiên quyết định bạn có đủ điều kiện được cử làm giám hộ hay không. 2) Nếu xác định không có người giám hộ đương nhiên theo Điều 53, chuẩn bị hồ sơ: giấy tờ tùy thân của bạn, giấy tờ chứng minh tình trạng mất năng lực hành vi dân sự của cô (thường cần quyết định của Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự dựa trên kết luận giám định pháp y tâm thần, theo Bộ luật Tố tụng dân sự — đây là bước TIỀN ĐỀ cần thực hiện trước khi làm thủ tục giám hộ, nếu chưa có quyết định này), và đơn đề nghị làm giám hộ. 3) Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi cô bạn cư trú, đề nghị cử bạn làm người giám hộ — nếu các thành viên khác trong gia đình không có ý kiến phản đối, quy trình thường không quá phức tạp. 4) Nếu có bất đồng trong gia đình về việc ai sẽ làm giám hộ, cần chuẩn bị tinh thần theo đuổi thủ tục tại Tòa án, và nên tham vấn luật sư để được hỗ trợ ngay từ đầu, tránh kéo dài thời gian khi cô đang cần được chăm sóc, bảo vệ quyền lợi kịp thời.Nguồn: Điều 46, Điều 51, Điều 53, Điều 54 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13