Mở khách sạn, nhà nghỉ cần những giấy phép gì? Điều kiện an ninh trật tự, PCCC, xếp hạng sao (Checklist 2026)

Kinh doanh khách sạn, nhà nghỉ là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Ngoài đăng ký kinh doanh, bạn bắt buộc phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự và đáp ứng điều kiện phòng cháy chữa cháy; xếp hạng sao thì KHÔNG bắt buộc. Dưới đây là toàn bộ nghĩa vụ pháp lý theo đúng thứ tự thực hiện. 1) ĐĂNG KÝ KINH DOANH Đây là bước tiên quyết. Luật Du lịch 09/2017/QH14 (Điều 49) đặt điều kiện đầu tiên để kinh doanh lưu trú là "Có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật". Chọn một trong hai hình thức: - Hộ kinh doanh: phù hợp nhà nghỉ, khách sạn mini một địa điểm; nộp tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện. - Doanh nghiệp: phù hợp khách sạn quy mô lớn, chuỗi; nộp tại Phòng Đăng ký kinh doanh (Sở Kế hoạch và Đầu tư). Đăng ký đúng ngành nghề dịch vụ lưu trú. 2) ĐIỀU KIỆN AN TOÀN PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY (PCCC) Khách sạn, nhà nghỉ là nơi tập trung đông người, ngủ qua đêm, nên PCCC được kiểm soát chặt và là điều kiện phải hoàn thành TRƯỚC khi xin giấy an ninh trật tự. Khung pháp lý hiện hành là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP hướng dẫn. Tùy quy mô (diện tích, số tầng, khối tích, số phòng), cơ sở phải: trang bị phương tiện PCCC, bảo đảm lối và đèn chỉ dẫn thoát nạn, nội quy - tiêu lệnh PCCC, tập huấn cho nhân viên; cơ sở đủ lớn còn phải được cơ quan Cảnh sát PCCC thẩm duyệt thiết kế và nghiệm thu về PCCC. Kết quả PCCC (văn bản chấp thuận nghiệm thu hoặc biên bản kiểm tra an toàn PCCC) là thành phần bắt buộc trong hồ sơ xin Giấy chứng nhận an ninh, trật tự. 3) GIẤY CHỨNG NHẬN ĐỦ ĐIỀU KIỆN VỀ AN NINH, TRẬT TỰ (bắt buộc) Dịch vụ lưu trú nằm trong danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự. Khoản 22 Điều 3 Nghị định 96/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP) xác định: "Kinh doanh dịch vụ lưu trú, gồm: Các cơ sở lưu trú theo quy định của Luật du lịch và các hình thức dịch vụ cho thuê lưu trú khác (nghỉ theo giờ và nghỉ qua đêm)…". Vì vậy khách sạn, nhà nghỉ bắt buộc phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự do cơ quan Công an cấp. Điều kiện chung (Điều 7 Nghị định 96/2016/NĐ-CP): (1) được đăng ký, cấp phép hoặc thành lập hợp pháp; (2) người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự của cơ sở không thuộc các trường hợp bị cấm (đang bị điều tra, có tiền án về một số tội danh chưa được xóa án tích...); (3) "Đủ điều kiện về an toàn phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy." Cơ quan cấp phân theo quy mô (Điều 24 Nghị định 96/2016/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP): cơ sở lưu trú xếp hạng từ 5 sao trở lên do cơ quan cấp Bộ Công an cấp; cơ sở trên 20 phòng do Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an cấp tỉnh cấp; cơ sở quy mô nhỏ hơn do Công an cấp cơ sở theo phân cấp. Lưu ý: sau khi sắp xếp lại tổ chức ngành Công an và đơn vị hành chính, tên và cấp cơ quan tiếp nhận tại địa phương bạn có thể đã thay đổi - hãy xác nhận cơ quan Công an có thẩm quyền trước khi nộp. Thời hạn: Khoản 1 Điều 15 Nghị định 96/2016/NĐ-CP quy định "Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự không quy định thời hạn sử dụng", trừ một số trường hợp giấy phép gốc của cơ sở có thời hạn. Nghĩa là giấy này thường không phải gia hạn định kỳ. 4) ĐIỀU KIỆN KINH DOANH DỊCH VỤ LƯU TRÚ DU LỊCH Điều 49 Luật Du lịch 09/2017/QH14 gộp các điều kiện: "a) Có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; b) Đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự, an toàn về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật; c) Đáp ứng điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật và dịch vụ phục vụ khách du lịch." Điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất tại điểm c được quy định chi tiết trong nghị định hướng dẫn Luật Du lịch (khác nhau theo loại: khách sạn, nhà nghỉ du lịch...); nếu khách sạn có phục vụ ăn uống thì áp dụng thêm điều kiện an toàn thực phẩm. 5) XẾP HẠNG SAO - TỰ NGUYỆN, KHÔNG BẮT BUỘC Nhiều người nhầm rằng phải xếp sao mới được hoạt động. Thực tế Khoản 1 Điều 50 Luật Du lịch quy định: "Tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch được TỰ NGUYỆN đăng ký xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch với cơ quan nhà nước có thẩm quyền." Hạng từ 1 đến 5 sao. Thẩm quyền công nhận (Điều 50): hạng 4 và 5 sao do Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (trước đây là Tổng cục Du lịch) thẩm định; hạng 1, 2, 3 sao do cơ quan chuyên môn về du lịch cấp tỉnh thẩm định. Bạn có thể hoạt động mà không xếp hạng, nhưng nếu muốn quảng bá và gắn biển "sao" thì phải được công nhận đúng hạng. 6) NGHĨA VỤ THUẾ, HÓA ĐƠN Đăng ký thuế và kê khai theo mô hình (hộ kinh doanh nộp thuế khoán hoặc kê khai; doanh nghiệp nộp thuế GTGT, TNDN); thực hiện hóa đơn điện tử, xuất hóa đơn cho khách khi có yêu cầu. 7) NGHĨA VỤ TRONG QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG - KHAI BÁO LƯU TRÚ Đây là nghĩa vụ thường xuyên quan trọng nhất của cơ sở lưu trú. Điều 44 Nghị định 96/2016/NĐ-CP buộc cơ sở: niêm yết nội quy về an ninh, trật tự và PCCC; kiểm tra giấy tờ tùy thân của khách; ghi sổ quản lý lưu trú. Về khai báo, Khoản 4 Điều 44 quy định: "Thông báo cho Công an xã, phường, thị trấn hoặc đồn, trạm Công an nơi quản lý địa bàn đối với khách lưu trú là người Việt Nam và khai báo tạm trú đối với khách lưu trú là người nước ngoài (nghỉ qua đêm hoặc nghỉ theo giờ) phải thực hiện trước 23 giờ trong ngày…". Thực tế hiện nay việc thông báo lưu trú được thực hiện qua phần mềm/ứng dụng khai báo lưu trú của cơ quan Công an. RỦI RO NẾU THIẾU Hoạt động khi chưa được cấp (hoặc đã bị thu hồi, hết hạn) Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự bị xử phạt theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, thay thế Nghị định 144/2021/NĐ-CP), mức phạt tiền 10.000.000-20.000.000 đồng đối với cá nhân (tổ chức gấp đôi); vi phạm quy trình kiểm tra, lưu trữ thông tin khách lưu trú bị phạt 5.000.000-10.000.000 đồng. Vi phạm PCCC bị xử lý theo pháp luật PCCC, có thể kèm đình chỉ hoạt động. THỨ TỰ NÊN LÀM: (1) Đăng ký kinh doanh dịch vụ lưu trú → (2) hoàn thiện và nghiệm thu điều kiện PCCC → (3) xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự (kèm kết quả PCCC) → (4) khai trương, thông báo bản sao giấy chứng nhận cho Công an cấp xã trong thời hạn quy định → (5) nếu muốn, đăng ký xếp hạng sao → (6) vận hành: khai báo lưu trú hằng ngày, kê khai thuế đầy đủ. Đây là khung chung; điều kiện cụ thể (đặc biệt là ngưỡng PCCC và điều kiện tối thiểu cơ sở vật chất) phụ thuộc quy mô và loại hình. Hãy đối chiếu với cơ quan chức năng địa phương hoặc tham vấn luật sư để hoàn thiện hồ sơ đúng ngay từ đầu.Nguồn: Điều 49, Điều 50 Luật Du lịch 09/2017/QH14; Điều 3, 7, 15, 24, 44 Nghị định 96/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP); Luật PCCC và CNCH 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP; xử phạt: Nghị định 282/2025/NĐ-CP