Mở homestay cần những giấy phép gì? Có phải xin giấy an ninh trật tự không? (Checklist 2026)

Homestay là một loại cơ sở lưu trú du lịch, nên về pháp lý nó chịu sự quản lý gần giống khách sạn, nhà nghỉ: phải đăng ký kinh doanh, phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự, phải bảo đảm PCCC và phải khai báo lưu trú cho khách. Nhiều chủ nhà tưởng "cho khách thuê phòng trong nhà mình" thì không cần giấy tờ gì - đó là hiểu nhầm phổ biến và dễ bị xử phạt. HOMESTAY ĐƯỢC PHÁP LUẬT XẾP LOẠI NHƯ THẾ NÀO Luật Du lịch 09/2017/QH14 (Điều 48) liệt kê các loại cơ sở lưu trú du lịch, trong đó có "Nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê" - đây chính là mô hình homestay. Vì được xếp là cơ sở lưu trú du lịch, homestay thuộc phạm vi điều chỉnh của cả Luật Du lịch và quy định về an ninh, trật tự. Quan trọng: homestay KHÁC với việc cho thuê nhà để ở. Khoản 22 Điều 3 Nghị định 96/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP) đưa dịch vụ lưu trú "nghỉ theo giờ và nghỉ qua đêm" vào ngành nghề có điều kiện về an ninh trật tự, đồng thời loại trừ trường hợp: "Tổ chức, cá nhân có nhà cho người Việt Nam hoặc người nước ngoài thuê (có hợp đồng thuê nhà) để ở, học tập, làm việc không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này." Nghĩa là cho thuê nhà dài hạn để ở thì được miễn, nhưng đón khách du lịch lưu trú ngắn ngày (homestay) thì KHÔNG được miễn - vẫn phải xin giấy an ninh trật tự. 1) ĐĂNG KÝ KINH DOANH Đăng ký hộ kinh doanh (phổ biến với homestay) tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện, hoặc lập doanh nghiệp nếu quy mô lớn. Điều 49 Luật Du lịch đặt điều kiện đầu tiên là "Có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật". Đăng ký đúng ngành nghề dịch vụ lưu trú. 2) ĐIỀU KIỆN PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY Homestay thường là nhà ở cải tạo, nhiều trường hợp là nhà ở kết hợp kinh doanh, nên phải bảo đảm an toàn PCCC theo Luật PCCC và CNCH 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP: trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp, bảo đảm lối thoát nạn, có phương án xử lý sự cố. Luật 55/2024 có quy định riêng cho nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh - hãy đối chiếu để trang bị đúng. Điều kiện an toàn PCCC cũng là một phần bắt buộc của hồ sơ an ninh trật tự. 3) GIẤY CHỨNG NHẬN ĐỦ ĐIỀU KIỆN VỀ AN NINH, TRẬT TỰ (bắt buộc) Như phân tích ở trên, homestay bắt buộc phải có giấy này. Điều kiện chung theo Điều 7 Nghị định 96/2016/NĐ-CP: được đăng ký hợp pháp; người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự không thuộc diện bị cấm; đủ điều kiện an toàn PCCC. Cơ quan cấp phụ thuộc quy mô phòng (Điều 24 Nghị định 96/2016/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP). Với homestay quy mô nhỏ (dưới 10 phòng - phần lớn homestay), giấy do Công an cấp cơ sở theo phân cấp cấp. Lưu ý: sau sắp xếp tổ chức ngành Công an và đơn vị hành chính, tên và cấp cơ quan tiếp nhận có thể đã thay đổi - hãy hỏi Công an nơi đặt homestay để nộp đúng nơi. Thời hạn: Khoản 1 Điều 15 Nghị định 96/2016/NĐ-CP - giấy chứng nhận này "không quy định thời hạn sử dụng", thường không phải gia hạn định kỳ. 4) ĐIỀU KIỆN KINH DOANH LƯU TRÚ DU LỊCH Điều 49 Luật Du lịch yêu cầu đáp ứng đồng thời: đăng ký kinh doanh; điều kiện về an ninh trật tự, PCCC, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm (nếu có phục vụ ăn uống); và điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ theo nghị định hướng dẫn Luật Du lịch (tiêu chuẩn tối thiểu của "nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê": phòng ngủ, khu vệ sinh, giường, chăn ga sạch...). Về xếp hạng sao: loại "nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê" không thuộc nhóm được xếp hạng sao (Điều 50 Luật Du lịch chỉ xếp hạng khách sạn, biệt thự du lịch, căn hộ du lịch, tàu thủy lưu trú), nên homestay thường không đặt vấn đề xếp sao. 5) THUẾ, HÓA ĐƠN Đăng ký thuế; hộ kinh doanh nộp thuế khoán hoặc kê khai theo doanh thu; xuất hóa đơn điện tử khi khách yêu cầu. 6) NGHĨA VỤ KHAI BÁO LƯU TRÚ (thường xuyên) Homestay phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của cơ sở lưu trú tại Điều 44 Nghị định 96/2016/NĐ-CP: kiểm tra giấy tờ tùy thân của khách, ghi sổ/quản lý lưu trú, và thông báo lưu trú cho Công an cấp xã đối với khách Việt Nam, khai báo tạm trú đối với khách nước ngoài (Khoản 4 Điều 44 yêu cầu thực hiện trước 23 giờ trong ngày). Hiện nay thực hiện qua ứng dụng khai báo lưu trú của cơ quan Công an. RỦI RO NẾU THIẾU Đón khách homestay khi chưa có Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự bị xử phạt theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP: phạt tiền 10.000.000-20.000.000 đồng đối với cá nhân (tổ chức gấp đôi); không thực hiện đúng nghĩa vụ quản lý, khai báo thông tin khách lưu trú bị phạt 5.000.000-10.000.000 đồng. THỨ TỰ NÊN LÀM: (1) Đăng ký hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú → (2) hoàn thiện điều kiện PCCC cho nhà → (3) xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự tại Công an có thẩm quyền → (4) thông báo bản sao giấy chứng nhận cho Công an cấp xã → (5) vận hành: khai báo lưu trú mỗi lần đón khách, kê khai thuế. Homestay nhìn "nhỏ và đơn giản" nhưng nghĩa vụ pháp lý gần như khách sạn thu nhỏ. Chuẩn bị đủ giấy tờ trước khi nhận khách để tránh bị phạt và bị buộc dừng hoạt động.Nguồn: Điều 48, Điều 49, Điều 50 Luật Du lịch 09/2017/QH14; Điều 3, 7, 15, 24, 44 Nghị định 96/2016/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 56/2023/NĐ-CP); Luật PCCC và CNCH 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP; xử phạt: Nghị định 282/2025/NĐ-CP