Vỡ hụi (họ/biêu/phường) thì đòi lại tiền thế nào?

Chơi hụi là giao dịch dân sự hợp pháp theo tập quán, nên khi vỡ hụi bạn CÓ quyền đòi lại tiền - bằng thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện dân sự ra Tòa; nếu có dấu hiệu lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm, cho vay lãi nặng thì có thể tố giác hình sự. Căn cứ là Điều 471 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 và Nghị định 19/2019/NĐ-CP về họ, hụi, biêu, phường. 1) CHƠI HỤI LÀ HỢP PHÁP (nhưng có giới hạn) Điều 471 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13: "1. Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thoả thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên. 2. Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật. 3. Trường hợp việc tổ chức họ có lãi thì mức lãi suất phải tuân theo quy định của Bộ luật này. 4. Nghiêm cấm việc tổ chức họ dưới hình thức cho vay nặng lãi." Nghị định 19/2019/NĐ-CP quy định chi tiết. Điều 3 nêu nguyên tắc: việc tổ chức họ chỉ nhằm mục đích tương trợ; "Không được tổ chức họ để cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, huy động vốn trái pháp luật hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác." Về lãi: Điều 21 giới hạn lãi suất trong họ có lãi không vượt quá 20%/năm của giá trị phần họ (phần vượt không có hiệu lực). 2) TRÁCH NHIỆM KHI VỠ HỤI - Thành viên hốt hụi rồi không đóng tiếp: Điều 24 Nghị định 19/2019/NĐ-CP quy định thành viên không góp/không góp đủ phần họ có trách nhiệm với chủ họ: hoàn trả số tiền chủ họ đã góp thay; trả lãi đối với số tiền chậm góp; chịu phạt vi phạm nếu có thỏa thuận; và bồi thường thiệt hại (nếu có). - Chủ họ ôm tiền, không giao/không giao đủ phần họ cho người được lĩnh: chủ họ phải thực hiện nghĩa vụ giao phần họ, trả lãi chậm giao và bồi thường thiệt hại theo quy định (Điều 23). 3) ĐÒI LẠI TIỀN BẰNG CÁCH NÀO Điều 25 Nghị định 19/2019/NĐ-CP: "1. Trong trường hợp có tranh chấp về họ hoặc phát sinh từ họ thì tranh chấp đó được giải quyết bằng thương lượng, hoà giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. 2. Chủ họ, thành viên, cá nhân, tổ chức liên quan có quyền đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi cho vay lãi nặng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, huy động vốn trái pháp luật hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác khi tham gia quan hệ về họ." Như vậy có hai con đường: - DÂN SỰ: nếu là tranh chấp về nghĩa vụ góp/giao phần họ (không có dấu hiệu tội phạm) - thương lượng, hòa giải, hoặc KHỞI KIỆN ra Tòa án đòi lại tiền, lãi và phạt vi phạm/bồi thường. - HÌNH SỰ: nếu chủ hụi/người chơi có dấu hiệu LỪA ĐẢO (gian dối ngay từ đầu, lập hụi ma), LẠM DỤNG TÍN NHIỆM (ôm tiền bỏ trốn, dùng tiền vào việc phi pháp), hoặc CHO VAY LÃI NẶNG - làm đơn tố giác gửi cơ quan công an kèm chứng cứ. 4) CHỨNG CỨ QUAN TRỌNG Sổ họ, danh sách thành viên, biên nhận góp/lĩnh họ, tin nhắn, chuyển khoản, thỏa thuận dây họ - đây là căn cứ để đòi tiền dù đi con đường dân sự hay hình sự. Nghị định 19/2019/NĐ-CP khuyến khích lập thỏa thuận về dây họ bằng văn bản và chủ họ phải thông báo cho UBND cấp xã khi tổ chức dây họ có giá trị lớn (theo quy định). BẠN NÊN LÀM GÌ 1) Thu thập, giữ toàn bộ chứng cứ về dây họ (sổ họ, biên nhận, chuyển khoản, tin nhắn). 2) Thương lượng/hòa giải với chủ họ hoặc thành viên còn nợ; lập biên bản xác nhận số tiền. 3) Nếu không đòi được: khởi kiện dân sự ra Tòa án để đòi tiền + lãi + phạt/bồi thường. 4) Nếu có dấu hiệu lừa đảo/ôm tiền bỏ trốn/lãi nặng: làm đơn tố giác gửi công an, kèm chứng cứ. 5) Với số tiền lớn hoặc nhiều người bị hại, nên tập hợp cùng tố giác/khởi kiện và tham vấn luật sư để tăng hiệu quả thu hồi.Nguồn: Điều 471 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13; Điều 3, 21, 24, 25 Nghị định 19/2019/NĐ-CP