Sản xuất thực phẩm bẩn (cho hàn the vào mì tươi, "phù phép" thịt heo giả) bị xử lý hình sự như thế nào?

Đây là loại tội phạm đang bị cơ quan chức năng xử lý ngày càng mạnh tay, và tùy vào bản chất hành vi cụ thể, có thể rơi vào MỘT TRONG HAI (hoặc cả hai) tội danh hình sự riêng biệt — với mức phạt tù đáng kể, không chỉ là xử phạt hành chính. Tội danh thứ nhất — VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM (áp dụng cho hành vi dùng chất cấm, hóa chất độc hại như hàn the): Điều 317 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 quy định phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm đối với người: "Sử dụng chất cấm trong sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản thực phẩm hoặc bán, cung cấp thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm có sử dụng chất cấm" (điểm a khoản 1), hoặc "Sử dụng hóa chất, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ" gây tổn hại sức khỏe người khác (điểm d khoản 1). HÀN THE (borat/borax) là chất KHÔNG được phép dùng trong thực phẩm — việc cho hàn the vào mì tươi, giò chả, bún... để làm dai, giòn, bảo quản lâu chính là hành vi điển hình bị điều luật này xử lý. Ở các khung nặng hơn (khi gây tổn hại sức khỏe nhiều người, thu lợi lớn), mức phạt tù có thể lên tới 20 năm. Tội danh thứ hai — SẢN XUẤT, BUÔN BÁN HÀNG GIẢ LÀ THỰC PHẨM (áp dụng cho hành vi làm giả đặc sản, "phù phép" thịt): Điều 193 Bộ luật Hình sự quy định: "Người nào sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm" (khoản 1). Hành vi "phù phép" hàng chục tấn thịt heo thường thành thịt đặc sản khác (thịt bò, thịt đặc sản vùng miền...) để bán giá cao, hoặc làm giả nguồn gốc, chất lượng thực phẩm — chính là sản xuất, buôn bán HÀNG GIẢ là thực phẩm. Với số lượng lớn (hàng chục tấn, giá trị lớn), vụ việc rơi vào các khung nặng: khoản 2 (5-10 năm tù) khi có tổ chức, chuyên nghiệp, hàng giả trị giá từ 100 triệu đến dưới 200 triệu, hoặc thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 500 triệu; khoản 3 (10-15 năm tù) khi hàng giả trị giá từ 200 triệu trở lên — đây là tội đặc biệt nghiêm trọng, khung hình phạt cao nhất có thể tới tù chung thân. Điểm quan trọng: hai tội này có thể bị xử lý ĐỘC LẬP hoặc ĐỒNG THỜI tùy hành vi. Nếu một cơ sở vừa dùng chất cấm (hàn the) VỪA làm giả nhãn hiệu/nguồn gốc thực phẩm, có thể bị truy cứu về cả hai tội. Ngoài ra, pháp nhân thương mại (công ty sản xuất) cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội tại Điều 193 (theo quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân), bị đình chỉ hoạt động, phạt tiền — không chỉ cá nhân người trực tiếp làm. Về quyền của NGƯỜI TIÊU DÙNG bị ảnh hưởng: nếu bạn đã mua, sử dụng thực phẩm bẩn/giả và bị thiệt hại (ảnh hưởng sức khỏe, hoặc mua phải hàng không đúng chất lượng như quảng cáo), bạn có các quyền: (1) TỐ GIÁC hành vi vi phạm đến cơ quan Công an hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm để được điều tra, xử lý; (2) yêu cầu BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của Bộ luật Dân sự (nếu chứng minh được thiệt hại và mối quan hệ nhân quả); (3) với tư cách bị hại/người có quyền lợi liên quan trong vụ án hình sự (nếu vụ án được khởi tố), có quyền yêu cầu bồi thường trong quá trình tố tụng. Người dân/người tiêu dùng nên làm gì: 1) Nếu phát hiện hoặc nghi ngờ một cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn/giả (dùng chất cấm, làm giả nguồn gốc), nên báo cho cơ quan Công an, Ban Quản lý an toàn thực phẩm, hoặc cơ quan quản lý thị trường tại địa phương — cung cấp thông tin cụ thể (địa điểm, hình ảnh, sản phẩm) để cơ quan chức năng vào cuộc. 2) Nếu đã mua phải sản phẩm nghi là thực phẩm bẩn/giả, giữ lại sản phẩm, bao bì, hóa đơn/bằng chứng mua hàng — đây là bằng chứng quan trọng nếu cần khiếu nại, tố giác hoặc yêu cầu bồi thường. 3) Nếu sức khỏe bị ảnh hưởng do sử dụng thực phẩm bẩn, nên đi khám và lưu giữ hồ sơ bệnh án, chứng từ điều trị — làm căn cứ chứng minh thiệt hại để yêu cầu bồi thường sau này. 4) Ưu tiên mua thực phẩm ở các cơ sở uy tín, có nguồn gốc, nhãn mác rõ ràng; cảnh giác với các sản phẩm giá rẻ bất thường, "đặc sản" không rõ xuất xứ — vừa bảo vệ sức khỏe, vừa tránh tiếp tay cho các cơ sở làm ăn phi pháp.Nguồn: Điều 193, Điều 317 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 (sửa đổi bởi Luật 12/2017/QH14)