Hệ thống AI nào bị coi là rủi ro cao?

AI rủi ro cao là hệ thống có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, an ninh quốc gia (Điều 9 khoản 1 Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15). Nhưng chỉ hệ thống nằm trong Danh mục do Thủ tướng ban hành mới là rủi ro cao (Điều 6 khoản 3 điểm a Nghị định 142/2026/NĐ-CP). Danh mục đó đã có: Quyết định 33/2026/QĐ-TTg, hiệu lực 15/08/2026. Một số nhóm tiêu biểu: • Giáo dục: AI tự chấm điểm, xếp hạng người học làm kết quả chính thức; AI giám sát người học bằng nhận diện khuôn mặt. • Y tế: rô-bốt phẫu thuật dùng AI. • Ngân hàng: AI tự quyết định cấp tín dụng hoặc tự duyệt giao dịch giá trị cao. • Giao thông, hàng không: xe tự hành cấp độ cao, AI điều khiển tín hiệu giao thông, điều hành bay. • Ngoài ra còn lĩnh vực dân tộc, tôn giáo và tố tụng. Điểm chung: AI tự ra quyết định cuối cùng, không qua người xem xét. AI chỉ gợi ý tham khảo, chỉ xử lý dữ liệu hoặc chỉ dùng nội bộ thì không được đề xuất vào Danh mục (Điều 8 khoản 2 Nghị định 142/2026/NĐ-CP). Nếu thuộc Danh mục: phải đánh giá sự phù hợp trước khi đưa vào sử dụng (Điều 13 Luật), thông báo kết quả phân loại cho Bộ Khoa học và Công nghệ (Điều 10 khoản 3), bảo đảm con người giám sát, can thiệp được (Điều 14). Hệ thống chạy trước 15/08/2026 phải tuân thủ trước 01/09/2027 (y tế, giáo dục, tài chính) hoặc 01/03/2027 (lĩnh vực khác) (Điều 4 Quyết định 33/2026/QĐ-TTg).Nguồn: Điều 9 khoản 1, Điều 10 khoản 3, Điều 13, Điều 14 Luật Trí tuệ nhân tạo 134/2025/QH15; Điều 6 khoản 3, Điều 8 khoản 2 Nghị định 142/2026/NĐ-CP; Quyết định 33/2026/QĐ-TTg