Đang ở Mỹ cần làm giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, không thể về Việt Nam được, phải làm sao?

Có — công dân Việt Nam đang cư trú ở nước ngoài không cần phải về nước để làm giấy xác nhận tình trạng hôn nhân, vì pháp luật hộ tịch đã trao thẩm quyền này cho chính CƠ QUAN ĐẠI DIỆN VIỆT NAM (đại sứ quán/lãnh sự quán) tại nước sở tại, và hồ sơ còn có thể nộp trực tuyến hoặc qua đường bưu điện trong nhiều trường hợp. Về thẩm quyền cấp: theo hệ thống pháp luật hộ tịch Việt Nam (Luật Hộ tịch 60/2014/QH13, được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 123/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch), CƠ QUAN ĐẠI DIỆN NGOẠI GIAO, CƠ QUAN ĐẠI DIỆN LÃNH SỰ CỦA VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI (đại sứ quán, tổng lãnh sự quán) có thẩm quyền thực hiện đăng ký hộ tịch cho công dân Việt Nam đang cư trú ở nước ngoài, bao gồm việc cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Quy trình cụ thể được hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 02/2016/TTLT-BNG-BTP (và các văn bản kế thừa như Thông tư 07/2023/TT-BNG) của Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp về đăng ký, quản lý hộ tịch tại các Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài. Về cách thức nộp hồ sơ mà không cần đến trực tiếp: Điều 12 Nghị định 87/2020/NĐ-CP (quy định về Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, đăng ký hộ tịch trực tuyến) và các văn bản hướng dẫn cho phép việc nộp, tiếp nhận hồ sơ đăng ký hộ tịch tại Cơ quan đại diện được thực hiện qua NHIỀU HÌNH THỨC: nộp trực tiếp, nộp qua đường bưu điện (postal), hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công (tùy vào việc Cơ quan đại diện tại quốc gia đó đã triển khai hình thức nào) — không nhất thiết cô của bạn phải đến tận trụ sở Đại sứ quán/Lãnh sự quán để nộp hồ sơ trong mọi trường hợp, dù với thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân, đa phần vẫn khuyến khích liên hệ trực tiếp hoặc gửi hồ sơ scan/bản chụp trước để được hướng dẫn cụ thể, sau đó gửi bản gốc qua bưu điện nếu cần. Về khả năng ủy quyền cho người khác thực hiện tại Việt Nam: đây là điểm cần lưu ý — với một số việc hộ tịch mang tính CHẤT CÁ NHÂN TRỰC TIẾP như đăng ký kết hôn, nhận cha/mẹ/con, pháp luật hộ tịch thường yêu cầu đương sự phải trực tiếp có mặt (không được ủy quyền), NHƯNG với thủ tục XÁC NHẬN TÌNH TRẠNG HÔN NHÂN (là việc cấp một loại giấy tờ xác nhận thông tin, không phải là một sự kiện hộ tịch làm phát sinh/thay đổi quan hệ nhân thân), khả năng ủy quyền cho người thân tại Việt Nam thực hiện thay (thông qua văn bản ủy quyền có công chứng/chứng thực hợp lệ tại nước ngoài, hợp pháp hóa lãnh sự nếu cần) là một phương án khả thi cần hỏi trực tiếp cơ quan có thẩm quyền để xác nhận áp dụng được trong trường hợp cụ thể của cô bạn hay không, vì quy định chi tiết về việc này có thể khác nhau tùy từng địa phương và mục đích sử dụng giấy xác nhận. Cô bạn nên làm gì: 1) Liên hệ trực tiếp Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại khu vực nơi cô đang cư trú ở Mỹ (mỗi bang/khu vực thuộc phạm vi quản lý lãnh sự của một cơ quan đại diện cụ thể) để hỏi rõ quy trình, hồ sơ cần chuẩn bị, và hình thức nộp hồ sơ hiện đang áp dụng (trực tiếp, qua bưu điện, hay trực tuyến) — thông tin chi tiết và cập nhật nhất luôn có trên website chính thức của từng cơ quan đại diện. 2) Chuẩn bị hồ sơ cơ bản thường bao gồm: Tờ khai theo mẫu quy định, bản sao hộ chiếu/giấy tờ tùy thân còn hiệu lực, giấy tờ chứng minh nơi cư trú hiện tại ở nước ngoài, và có thể cần xác nhận từ chính quyền địa phương nơi cư trú cuối cùng tại Việt Nam (nếu có yêu cầu xác minh tình trạng hôn nhân trước khi xuất cảnh). 3) Nếu việc nộp hồ sơ trực tiếp thực sự không khả thi và cơ quan đại diện xác nhận không hỗ trợ hình thức trực tuyến/bưu điện cho loại giấy tờ này, hỏi cụ thể về khả năng ủy quyền cho người thân tại Việt Nam (cha, mẹ, anh, chị, em) thực hiện thay tại UBND cấp xã nơi cô có hộ khẩu thường trú cuối cùng trước khi xuất cảnh — cần văn bản ủy quyền hợp lệ, có công chứng/chứng thực và hợp pháp hóa lãnh sự theo đúng quy định. 4) Nên xác định trước MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG giấy xác nhận tình trạng hôn nhân (ví dụ để đăng ký kết hôn ở nước ngoài, để làm thủ tục tại Việt Nam...) vì mỗi mục đích có thể yêu cầu cơ quan cấp, thời hạn sử dụng, và thủ tục hợp pháp hóa khác nhau — nên trao đổi rõ với cơ quan đại diện hoặc luật sư để chuẩn bị đúng ngay từ đầu, tránh phải làm lại nhiều lần.Nguồn: Luật Hộ tịch 60/2014/QH13; Nghị định 123/2015/NĐ-CP; Điều 12 Nghị định 87/2020/NĐ-CP; Thông tư liên tịch 02/2016/TTLT-BNG-BTP