Người bán Shopee tố cáo sai sự thật đến trường nơi làm việc — là tội vu khống hay làm nhục?

Đây là dấu hiệu của tội VU KHỐNG (không phải làm nhục), và đây là điểm quan trọng cần xác định đúng ngay từ đầu vì hai tội danh này có yếu tố cấu thành khác nhau, ảnh hưởng đến cách bạn trình bày khi tố giác. Căn cứ Điều 156 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13 về tội vu khống, điểm b khoản 1: "Bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền." Việc người bán Shopee khẳng định bạn "tráo hàng," "ăn cắp sản phẩm" — đây chính là BỊA ĐẶT bạn PHẠM TỘI (ăn cắp/tráo hàng là hành vi có dấu hiệu hình sự) mà KHÔNG CÓ BẤT KỲ CHỨNG CỨ NÀO, và họ đã chủ động đưa thông tin này đến nơi bạn công tác — đúng với cấu thành của điểm a khoản 1 Điều 156 ("Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác") cũng như điểm b (tố cáo bịa đặt tội phạm). So sánh với Điều 155 (tội làm nhục người khác) — điều này chỉ yêu cầu hành vi "xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự," KHÔNG yêu cầu nội dung phải sai sự thật. Trường hợp của bạn có yếu tố THÔNG TIN BỊA ĐẶT, SAI SỰ THẬT về việc bạn phạm tội (ăn cắp) — đây chính xác là điều Điều 156 (vu khống) được thiết kế để xử lý, phù hợp hơn nhiều so với Điều 155. Việc họ cố ý báo đến nơi bạn công tác — gây thiệt hại trực tiếp đến công việc, uy tín nghề giáo viên của bạn — càng làm rõ yếu tố "gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp" trong cấu thành tội vu khống. Về mức xử phạt: khoản 1 Điều 156 quy định phạt tiền từ 10.000.000 đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm. Nếu có tình tiết tăng nặng (ví dụ dùng mạng xã hội để loan truyền rộng rãi, có tổ chức, gây hậu quả nghiêm trọng đến công việc/danh dự của bạn), mức phạt có thể tăng theo khoản 2. VỀ TRƯỜNG HỢP CHƯA ĐỦ CĂN CỨ XỬ LÝ HÌNH SỰ: nếu cơ quan công an đánh giá vụ việc chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự (ví dụ mức độ lan truyền, thiệt hại thực tế chưa đủ nghiêm trọng), vẫn có căn cứ xử phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP. Điểm a khoản 3 Điều 8 quy định phạt tiền từ 3.000.000 đến 4.000.000 đồng đối với hành vi "xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự." Đáng chú ý, điểm c cùng khoản còn quy định riêng mức phạt tương tự cho hành vi "cố ý báo thông tin giả, không đúng sự thật đến các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền" — đúng với việc họ cố ý báo cáo sai sự thật đến trường bạn. Bạn nên làm gì: 1) Thu thập đầy đủ bằng chứng: chụp màn hình toàn bộ nội dung tố cáo trên Facebook/Shopee (kèm ngày giờ, tên tài khoản), bằng chứng cho thấy thông tin đã được gửi/báo đến nơi bạn công tác (email, tin nhắn, hoặc xác nhận từ phía nhà trường về việc đã nhận được tố cáo này), và bằng chứng phản bác nội dung sai sự thật (ví dụ lịch sử giao dịch, ảnh chụp sản phẩm, hóa đơn... chứng minh bạn không có hành vi "tráo hàng"/"ăn cắp"). 2) Làm đơn tố giác tội phạm gửi cơ quan công an nơi bạn cư trú hoặc nơi người tố cáo cư trú/hoạt động kinh doanh, trình bày rõ hành vi bịa đặt và hậu quả cụ thể đến công việc, danh dự của bạn — nêu rõ căn cứ Điều 156 Bộ luật Hình sự. 3) Liên hệ nhà trường (nơi công tác) để xác nhận rõ tình trạng xử lý nội bộ liên quan đến tố cáo này — nếu nhà trường có áp dụng biện pháp nào ảnh hưởng đến bạn dựa trên thông tin sai sự thật, đây cũng là căn cứ quan trọng chứng minh thiệt hại thực tế. 4) Cân nhắc gửi yêu cầu Shopee (nền tảng) can thiệp xử lý tài khoản người bán vi phạm, đồng thời có thể xem xét khởi kiện dân sự yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm theo quy định của Bộ luật Dân sự nếu có thiệt hại thực tế rõ ràng (ví dụ ảnh hưởng đến công việc, thu nhập). 5) Nếu vụ việc phức tạp hoặc cơ quan chức năng chậm xử lý, nên tham vấn luật sư để được hỗ trợ soạn đơn và theo sát tiến trình.Nguồn: Điều 155, Điều 156 Bộ luật Hình sự 100/2015/QH13; Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP