Con dưới 3 tuổi do mẹ nuôi, khi đủ 3 tuổi cha muốn đổi người trực tiếp nuôi con — giờ nộp đơn ở cơ quan nào sau khi đã bỏ cấp huyện?

Đây gọi đúng tên pháp lý là "thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn," và kể từ 01/07/2025, hồ sơ này không còn nộp ở Tòa án nhân dân cấp huyện (đã bị giải thể theo cải cách bỏ cấp huyện) mà nộp tại TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC — cấp tòa mới được thành lập để thay thế chức năng xét xử sơ thẩm của tòa cấp huyện trước đây. Về điều kiện để yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con: Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014/QH13 quy định việc thay đổi chỉ được Tòa án giải quyết khi có MỘT TRONG các căn cứ: (a) cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi phù hợp với lợi ích của con, hoặc (b) người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Điểm quan trọng cần lưu ý: KHÔNG PHẢI cứ con đủ 3 tuổi là cha đương nhiên có quyền đổi người nuôi con — việc con đã qua mốc 36 tháng tuổi (hết thời điểm ưu tiên mặc định cho mẹ theo khoản 3 Điều 81) không tự động tạo ra quyền thay đổi; cha vẫn phải chứng minh có một trong hai căn cứ tại Điều 84, hoặc đạt được thỏa thuận với mẹ. Ngoài ra, khoản 3 Điều 84 quy định nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên, việc thay đổi phải xem xét nguyện vọng của con — với bé 3 tuổi thì chưa áp dụng yêu cầu này. Về cơ quan có thẩm quyền sau cải cách bỏ cấp huyện: Điều 4 Luật số 81/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Tòa án nhân dân) xác lập lại hệ thống tổ chức Tòa án nhân dân gồm: Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực (thay thế Tòa án nhân dân cấp huyện trước đây), Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, và hệ thống tòa án quân sự. Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn việc tiếp nhận nhiệm vụ, thẩm quyền của các Tòa án nhân dân từ ngày 01/07/2025 — trong đó Tòa án nhân dân khu vực đảm nhận chức năng xét xử sơ thẩm mà trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện, còn Tòa án nhân dân cấp tỉnh chỉ tiếp nhận các vụ việc mà cấp tỉnh (cũ) đã thụ lý trước 01/07/2025 nhưng chưa giải quyết xong, cùng một số loại vụ án đặc thù theo quy định riêng. Áp dụng vào trường hợp cụ thể: yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con là một vụ việc dân sự thuộc thẩm quyền sơ thẩm — theo mô hình tổ chức mới, đây thuộc thẩm quyền của TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC có thẩm quyền theo lãnh thổ (thường là nơi cư trú, làm việc của bị đơn/người đang trực tiếp nuôi con, theo nguyên tắc thẩm quyền theo lãnh thổ của Bộ luật Tố tụng dân sự — các quy định trước đây dẫn chiếu đến "Tòa án cấp huyện" nay được hiểu là "Tòa án nhân dân khu vực" theo Luật số 81/2025/QH15 và Luật số 85/2025/QH15 sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự cùng các luật tố tụng liên quan). Anh nên làm gì: 1) Xác định chính xác Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo địa bàn cư trú/làm việc hiện tại của người mẹ (người đang trực tiếp nuôi con) — nên liên hệ trực tiếp UBND phường/xã hoặc tra cứu thông tin về việc sáp nhập/tổ chức lại các tòa án khu vực tại địa phương, vì ranh giới quản lý của mỗi Tòa án nhân dân khu vực (gộp từ nhiều đơn vị cấp huyện cũ) có thể khác nhau tùy tỉnh, thành. 2) Chuẩn bị hồ sơ chứng minh MỘT TRONG hai căn cứ tại Điều 84: hoặc đạt được thỏa thuận bằng văn bản với mẹ về việc đổi người nuôi con, hoặc thu thập bằng chứng cụ thể cho thấy người mẹ hiện không còn đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc con (không chỉ dựa vào việc con đã đủ 3 tuổi). 3) Nếu không chắc chắn Tòa án khu vực nào có thẩm quyền, có thể liên hệ trực tiếp bộ phận tiếp nhận đơn của bất kỳ Tòa án nhân dân khu vực nào gần nhất để được hướng dẫn chuyển đúng nơi thụ lý, tránh nộp nhầm nơi làm mất thời gian. 4) Nên tham vấn luật sư để được hỗ trợ đánh giá cụ thể khả năng chứng minh căn cứ thay đổi người nuôi con theo hồ sơ thực tế, cũng như chuẩn bị đơn yêu cầu đúng quy định tố tụng dân sự hiện hành.Nguồn: Điều 81, Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014/QH13; Điều 4 Luật số 81/2025/QH15; Điều 4 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP