Cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn: ai phải cấp dưỡng, mức bao nhiêu, trốn tránh thì làm gì?

Cha hoặc mẹ KHÔNG trực tiếp nuôi con sau ly hôn BẮT BUỘC phải cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận dựa trên thu nhập, khả năng của người cấp dưỡng và nhu cầu của con; không thỏa thuận được thì Tòa quyết định. Căn cứ là Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014/QH13. 1) NGHĨA VỤ CẤP DƯỠNG LÀ BẮT BUỘC Khoản 2 Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014/QH13: "Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con." Đây là nghĩa vụ pháp lý, không phải tự nguyện - người không trực tiếp nuôi con không thể từ chối cấp dưỡng (trừ khi người trực tiếp nuôi con tự nguyện không yêu cầu và việc đó không ảnh hưởng quyền lợi của con). Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình xác định phạm vi: "Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con." Nghĩa là cấp dưỡng cho con đến khi con thành niên (18 tuổi); con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, không tự nuôi được thì vẫn được cấp dưỡng. 2) MỨC CẤP DƯỠNG Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình: "1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. 2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết." Luật không ấn định một con số cố định - mức cấp dưỡng căn cứ vào thu nhập/khả năng của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con (ăn học, sinh hoạt, y tế). Khi hoàn cảnh thay đổi (thu nhập tăng/giảm, nhu cầu của con thay đổi) thì có thể yêu cầu thay đổi mức. 3) PHƯƠNG THỨC CẤP DƯỠNG Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình: "Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hàng năm hoặc một lần. Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết." Phổ biến nhất là cấp dưỡng định kỳ hàng tháng. 4) NGƯỜI CÓ NGHĨA VỤ TRỐN TRÁNH KHÔNG CẤP DƯỠNG - PHẢI LÀM GÌ Nếu bản án/quyết định của Tòa đã ấn định nghĩa vụ cấp dưỡng mà người kia không thực hiện, bạn có thể: - Yêu cầu THI HÀNH ÁN: nộp đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng (khấu trừ thu nhập, kê biên tài sản của người phải cấp dưỡng). - Nếu chưa có bản án về cấp dưỡng: khởi kiện/yêu cầu Tòa án buộc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. - Trường hợp trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật hình sự. BẠN NÊN LÀM GÌ 1) Thỏa thuận rõ mức và phương thức cấp dưỡng khi ly hôn (ghi vào thỏa thuận/bản án) để có căn cứ thi hành. 2) Nếu không thỏa thuận được, yêu cầu Tòa án ấn định mức cấp dưỡng dựa trên thu nhập của người cấp dưỡng và nhu cầu của con. 3) Khi người có nghĩa vụ trốn tránh: nộp đơn yêu cầu thi hành án để cưỡng chế; giữ chứng cứ về việc không cấp dưỡng. 4) Khi hoàn cảnh thay đổi đáng kể, yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng theo Điều 116. 5) Cần thiết thì tham vấn luật sư để yêu cầu Tòa/thi hành án bảo vệ quyền lợi của con.Nguồn: Điều 82, 110, 116, 117 Luật Hôn nhân và gia đình 52/2014/QH13