Về việc giải quyết vấn đề nhà, đảm bảo chỗ ở cho các đương sự sau khi ly hôn

CHỈ THỊ CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO SỐ 69/TATC NGÀY 24 THÁNG 12 NĂM 1979 VỀ VIỆC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NHÀ, ĐẢM BẢO CHỖ Ở CHO CÁC ĐƯƠNG SỰ SAU KHI LY HÔN Việc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn đã được quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình. Toà án nhân dân tối cao đã có hướng dẫn thêm trong Thông tư số 690/DS ngày 29-4-1960 và tiếp đó, qua thực tiễn xét xử nhiều vấn đề cụ thể cũng đã được giải quyết trong các hội nghị tổng kết công tác hàng năm của ngành Toà án. Nhiều địa phương trong khi hoà giải, xét xử đã giải quyết tốt vấn đề tài sản, nhất là nhà ở, vừa bảo đảm chính sách, pháp luật, vừa quan tâm đúng mức quyền lợi của người vợ và con cái, phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, trong khi vận dụng cũng còn nhiều bản án xét xử chưa thoả đáng, chưa bảo đảm nguyên tắc bảo vệ quyền lợi phụ nữ và con cái. Có những trường hợp người vợ đã lớn tuổi suốt cả thời gian dài đã góp nhiều công sức vào việc xây dựng, duy trì sửa chữa nhà cửa, nhưng đến khi ly hôn chỉ được nhận 1 số tiền đền bù công sức không đủ tạo lập được chỗ ở mới. Do đó, có số chị em đông con nhỏ phải ra ở nhờ nhà kho của Hợp tác xã và trường học, thậm chí có chị bồng con ở quán chợ... Cũng có trường hợp bên cha mẹ chồng giúp cho con làm nhà ở riêng, lúc bình thường không có vấn đề gì nhưng khi con ly hôn, cha mẹ chồng lại coi là nhà của mình để đòi lại, người con dâu phải ra ở chỗ khác. Có trường hợp hai vợ chồng có nhà riêng nhưng người chồng thoát ly công tác, người vợ làm nông nghiệp ở địa phương và nuôi con chung nhưng không được chia nhà với lý do nhà đó làm trên đất nhà chồng; xung quanh là họ hàng nhà chồng. Ở các tỉnh miền Nam (trừ các tỉnh Tây Nguyên), hầu hết các vụ ly hôn, người phụ nữ đều trở về nhà cha mẹ đẻ, hoặc tìm chỗ khác nên cũng có 1 số chị em thực tế có khó khăn về chỗ ở, nhất là khi chị em phải nuôi con chung. Do một số vụ giải quyết chỗ ở cho các đương sự không thoả đáng nên một số bản án kéo dài không thi hành được. Có vụ dẫn đến hai bên đương sự hoặc gia đình họ hàng hai bên đương sự đánh cãi nhau gây thương tích, ảnh hưởng đến trật tự trị an chung và tổn thương tình đoàn kết trong nhân dân. Nguyên nhân của tình hình đó, một mặt do chưa nhận thức đúng đắn về vai trò vị trí người phụ nữ trong gia đình, quyền lợi của chị em đối với tài sản chung của vợ chồng và trách nhiệm đối với con cái, mặt khác do chưa quán triệt đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về vấn đề giải quyết chỗ ở cho nhân dân trong tình hình khó khăn chung về nhà cửa hiện nay.